EN
TR
Hemen belirtmek gerekir ki, primli pay ihraç edilmesi her durumda yeni payların gerçek…
Yeni payların primli olarak ve gerçek değerinden ihraç edilmesi hem ortaklık hem…
ii. Payları Gerçek Değerinden İhraç Etme Zorunluluğu…
Yeni payların satış fiyatının gerçek değerine uygun olarak belirlenmesinin zorunlu…
(1) Yeni Pay Alma Hakkı Kısıtlanmadığında…
Hâkim görüş: Yargıtay’ın 1966 yılında verdiği karara göre(620)…
Anılan kararın ilgili kısmı şu şekildedir:…
“… bir anonim ortaklığın safi mamelekinin esas sermayesinden fazla olduğu, yani pay senedinin itibarî [gerçek]…
Hâkim Görüşün Eleştirisi: Kanımızca Yargıtay kararında ve onu takip eden görüşlerdeki ölçüt eksiktir. Pay sahiplerine yeni pay alma hakkı tanınmış olması, düşük ihraç fiyatını tek başına haklı kılmamalıdır. Bunun için dikkate alınması gereken diğer konu, öncelikle hakkın somut olaydaki ortaklık yönünden gerçekten devredilebilir olup olmadığıdır. Yeni pay alma hakkını kullanmayan (ortaklığa daha fazla yatırım yapmayı tercih etmeyen) ya da yeterli malî gücü olmadığı için bu hakkı kullanamayan pay sahiplerinin, dilediklerinde bu haklarını devredebilecekleri varsayımı özellikle halka açık olmayan anonim ortaklıklarda gerçekçi değildir(625).…
Karşı (modern) görüş: TTK’nın Genel Gerekçe’sinde “... çıkarılacak yeni payların değerinin dürüst (fair) olması kanunen sağlanmalıdır. Borsa şirketlerinde dürüst değer, ortalama borsa değeri, pay senetleri borsada işlem görmeyen şirketlerde ise bu değer, denetleme görmüş yılsonu finansal tablolarına göre belirlenen değerdir”…
İhraç fiyatının haklı gerekçeyle düşük tutulması: Düşük ihraç fiyatını haklı kılan sebeplerin neler olabileceği de değerlendirilmelidir. Örneğin ortaklığı ödeme dar boğazından kurtarmak için gerekli nakdî kaynağı sağlamak amacıyla sermaye artırımı yapılması ve payların mevcut pay sahiplerine gerçek değerinden düşük bir bedelle sunulması somut olayda gerekli olabilir.
Ara Sonuç: Bizim de katıldığımız görüşe göre, anonim ortaklığın yeni payları gerçek değerinden daha düşük bir bedelle ihraç edebilmesi için, ya bu durumun pay sahiplerinin zararına neden olmadığı (çünkü yeni pay alma haklarının fiilen devredilebilir olduğu) ya da ihraç fiyatının düşük belirlenmesinde haklı bir sebep bulunduğu ortaya konulmalıdır. Aksi takdirde paylar, pay sahibine yeni pay alma hakkı tanınmış olsun ya da olmasın, gerçek değerinden primli olarak ihraç edilmelidir. Bunun için ortaklığın, sermaye artırımından önce payların gerçek fiyatının ne olduğunu uzman kişilere tespit ettirmesi gerekmektedir(635).…
(2) Yeni Pay Alma Hakkı Kısıtlandığında…
Kural: Payların gerçek değerinden ve primli olarak ihracı, yeni pay alma hakkının kısıtlandığı sermaye artırımlarında özel önemi haizdir. Çünkü yeni paylar gerçek değerinden düşük bedelle ihraç edilirse, pay sahipleri hem kısıtlama nedeniyle oransallığa bağlı pay sahipliği haklarında sulandırma yaşarlar hem de düşük ihraç fiyatı nedeniyle malvarlığı yönünden ayrıca zarara uğrarlar (çifte kayıp)(638).…
Buradaki malvarlığı sulanması iki açıdan gerçekleşebilir(640):…
Pay sahiplerine yeni pay alma hakkının tanındığı sermaye artırımları için ortaya konulan farklı görüşlerin aksine(641)…
Alman Hukukundaki Düzenleme Örneği: Alman hukukunda, yeni pay alma hakkının kısıtlandığı artırımlarda ihraç fiyatının gerçek değerden düşük tutulmasını yasaklayan özel düzenlemeler de bulunmaktadır. Bunlardan ilki APOK §255.2’dir. Bu paragrafa göre yeni pay alma hakkının kısıtlandığı sermaye artırımlarında, payların ihraç bedelinin makul olmayacak ölçüde düşük tutulması,…
İkinci düzenleme APOK §186.3’ün son cümlesidir. Bu cümlede, “ihraç edilen yeni payların…
Hakların sakınılarak kullanılması ilkesiyle ilgisi: APOK §255.2’dekine benzer bir düzenlemenin Türk hukukunda da kabul edilmesinin uygun olacağı eTTK döneminde…
İhraç fiyatının haklı gerekçeyle düşük tutulması: Hemen yukarıda değinilen TTK m. 461.2, c. 3’te, “haklı görülemeyecek şekilde” istisnası bulunmaktadır. Yönetim kurulu ihraç bedelinin gerçek değerin altında tutulmasının haklı gerekçesini, TTK m. 460.2’ye göre hazırlayacağı raporda gösterebilir. Diğer bir deyişle, yönetim kurulu hem yeni pay alma haklarının kısıtlanmasında (TTK m. 461.2, cümle 2) hem de payların gerçek değerinden düşük ihraç edilmesinde (TTK m. 461.2, cümle 3) ortaklığın nasıl bir çıkarının olduğunu açıklayabilir. Makul bir gerekçe ortaya konulamıyor ise, alınan karar yeni payları iktisap eden kişilere haklı görülemeyecek şekilde yarar sağlanmasına; hakları kısıtlanan mevcut pay sahiplerinin ise haklı görülmeyecek şekilde zarara uğratılmasına neden olmaktadır. Bu durumda karar iptal edilebilir; iptal sebebi TTK m. 461.2, c. 3’e aykırılık nedeniyle kanuna aykırılık sebebine dayandırılabilir ya da duruma göre dürüstlük kuralına aykırılık sebebinden yararlanılabilir(649). Başka bir deyişle, yeni pay alma haklarının kısıtlanması durumunda, eğer ihraç fiyatının…
