Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararlarında Hakkaniyete Uygun Tatmin

Sözleşme’nin 41. maddesi, Mahkeme Tüzüğü ve ilgili Mahkeme kararlarını birlikte…

Başvurucu tarafından yapılacak talep haricindeki tüm koşulları doğrudan Sözleşme’nin…

2.1. İHLAL TESPİTİ

Tatminin amacı, başlangıçtan beri belirtildiği gibi, AİHS’nin ihlali nedeniyle ortaya…

Örneğin Johnston davasının konusu İrlanda hukukuna göre birinci başvurucunun eşinden boşanıp ikinci başvurucu ile evlenememesi ve aile olarak kabul edilmedikleri için iç hukuktaki çeşitli haklardan yararlanamamalarıdır. İddiaların gerçekliğini kabul etmekle birlikte ihlal bulgusuna götürmemesi nedeniyle Mahkeme söz konusu vakıalara ilişkin olarak maddi-manevi tazminat taleplerini reddetmiştir.(327)…

İhlali söz konusu olan, birey açısından bakıldığında AİHS’de güvence altına alınan…

Mahkeme bazı kararlarında davalı devletin Sözleşme’nin 34. maddesi kapsamındaki yükümlülüklerini…

İhlal tespitine ilişkin ilginç bir karar 1999 tarihli Caballero davasında verilmiştir. Normalde ihlal tespit ettiği her davada Mahkeme, karar metnine “Mahkeme… Sözleşme’ nin …nci maddesinin …nci paragrafının ihlal edildiğine karar vermiştir,” cümlesini işlemektedir. Caballero kararında…

İhlale ilişkin bütün bu açıklamalarda hep davalı “devlet”ten söz edilmesi, insan…

2.1.1. İhlal Analizleri

Mahkeme bir davada ihlal olup olmadığını araştırırken başvurucuların iddiaları ile…

Mahkeme ihlal araştırmasını her davada hakkın özüne ilişkin bazı ölçütleri adım adım…

Mahkeme’nin soyut norm denetimi yapma görevi yoktur. İç hukukun Sözleşme’ye uygunluğunu…

2.1.2. İhlal Biçimleri

AİHS tarafından güvence altına alınan insan haklarının taraf devletlerce farklı biçimlerde…

Tekil ihlaller, normatif olarak esasen Sözleşme’ye uygun olan ve pratikte de kural…

Hiçbir ihlal biçiminin gerçekleşmesi arzulanmamakla birlikte, tanımlardan da anlaşıldığı…

Naz Çavuşoğlu, 2009 tarihli makalesinde, Mahkeme’ye yapılan başvuruların yüzde 90’ının…

Negatif-pozitif ayrımına gelince, geleneksel anlayış, Sözleşme’de yer alan insan…

Sözleşme’de güvence altına alınan hakların taraf devletlere pozitif yükümlülükler…

Sözleşme’nin belli maddelerinin, ilgili haklar açısından pozitif yükümlülükleri meşrulaştırmak…

Pozitif yükümlülük ise yalnızca hakkın konusundan yararlanmanın sağlanması için devletin…

Sonuç olarak, hakkaniyete uygun tatmin kararı verilebilmesi için devletin negatif…

2.1.3. İhlal Tespiti İçermeyen Kararlar

İlk ihlal tespitinin yapıldığı Neumeister davasından(368)…

Dostane çözüme varılması halinde Mahkeme’nin vereceği kararlar, AİHS m. 39/3’e göre,…

Mahkeme, Sözleşme’nin 37. maddesine göre bir davayı kayıttan sildiğinde, Mahkeme…

2.2. İHLALDEN KAYNAKLANAN ZARAR

AİHM tarafından hakkaniyete uygun tatmin kararı verilebilmesinin ikinci koşulu bir…

Zararın ihlalden ayrı bir koşul olarak sayılmasının anlamı, bir davada ihlal tespiti…

Neumeister davasında Mahkeme, ihlal sonucunda oluşan zarar ile yargılama nedeniyle yapılan masrafları birbirinden ayırmıştır.(383)…

2.2.1. Tatmin Kapsamındaki Zararlar

Sözleşme’nin 41. maddesi kapsamında tazmin edilebilecek zararlar, üç kalemden ibaret…

2.2.1.1. Maddi Zarar

Maddi zarar (pecuniary damage) başlıca iki gruba ayrılmaktadır. Birincisi ihlal nedeniyle hâlihazırda gerçekleşmiş olan kayıplar (damnum emergens),…

Kazanç kaybı,(391) geçim araçlarının kaybı,(392)…

Fırsat kaybının (loss of opportunity) hem maddi(405)…

Bir davada değişik türde maddi zararlar bir arada gerçekleşmiş olabilir. Örneğin…

Başvurucu maddi zararın iddia edilen ihlalden kaynaklandığını (illiyet bağını) ispatlamanın…

2.2.1.2. Manevi Zarar

“Manevi zarar” (moral damage veya moral prejudice) ile “maddi olmayan zarar” (non-pecuniary damage)…

Acı ve üzüntü (pain and suffering),(418) sıkıntı (distress),

Tüzel kişiler de manevi zarara maruz kalabilir. Comingersoll davasında Mahkeme, şirketin itibarındaki azalmanın, karar almadaki belirsizliğin, şirket yönetimindeki aksamanın ve hatta –daha az bir oranda da olsa– yöneticilerin maruz kaldığı kaygı ve rahatsızlıkların manevi zarar olarak dikkate alınması gerektiğini belirtmiştir.(431)…

Başvurucuların ihlal nedeniyle çektikleri acıları ispatlamak zorunda olmadıkları…

2.2.1.3. Başvurucu Tarafından Yapılan Masraflar

Tatmin kapsamındaki üçüncü zarar kalemi, Sözleşme’nin ihlali niteliğindeki bir durumu…

AİHM’ye başvuru harca tabi değildir.(436) Ancak, AİHM’ye bireysel başvuruda bulunmakla başlayan süreç, iç hukuktaki yargılamalar gibi, başvurucunun pek çok masrafa katlanmasını gerektirmektedir. Avukatlık ücreti, çeviri ve bilirkişi ücretleri, fotokopi giderleri, başvuru dosyasının gönderilmesi başta olmak üzere AİHM’le yapılan her türlü yazışmanın posta giderleri, konaklama masrafları, telefon ve faks gibi iletişim masrafları ve benzeri diğer harcamalar bu hususta en alışıldık harcamalardır. Adli yardım kurumu işletilmediği sürece bu masrafların tamamı başvurucu tarafından karşılanmak zorundadır. Diğer taraftan, bu gibi masrafların aynısı davalı devletin temsilcileri tarafından da yapılmaktadır. Ancak, 41. maddede öngörüldüğü şekliyle tatmin sadece başvurucunun masraflarının karşılanmasını sağlamaktadır. Örneğin devlet lehine avukatlık ücretlerinin tazmin edilmesine hükmedilmesi mümkün değildir.(437)…