Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararlarında Hakkaniyete Uygun Tatmin

(639) …

Ne var ki Mahkeme’nin takdir yetkisini kullanma biçimi de önemli ölçüde eleştirilmektedir.…

Bu bölümün amacı, Mahkeme’nin hakkaniyete uygunluğu takdir ederken kullandığı ölçütleri…

3.1. GENEL İLKELER

Mahkeme, tazminat miktarlarının takdirinde ölçüyü “hakkaniyet” olarak belirlemiştir.

3.1.1. Her Davanın Özel Koşullarının Dikkate Alınması

Genel ilkelerin birincisi hakkaniyete uygunluğun belirlenmesinde her bir davanın…

Görüldüğü gibi, her davada ayrı ayrı değerlendirilecek pek çok ölçüt vardır. Bu nedenle…

Bütün bu sakıncaları gidermek üzere 2006’da Mahkeme Kalemi içerisinde bir “Hakkaniyete Uygun Tatmin Birimi”…

İlgili birim tarafından hazırlanan bu tablolarının yalnızca karar verici birimlere…

3.1.2. Mahkeme’nin Ulusal Standartlarla Bağlı Olmaması

Hangi miktardaki tazminatın hakkaniyete uygun olduğunun belirlenmesinde Mahkeme’nin…

Örneğin Silver davasında hem başvurucu hem de hükümet, avukatlık ücretlerine ilişkin tazminatın ne kadar olması gerektiği hususundaki iddialarını iç hukuktaki uygulama ile meşrulaştırmaya çalışmıştır. Mahkeme ise iç hukuktaki uygulama ile bağlı olmadığını belirttikten sonra, başvurucunun talebini hemen hemen tamamıyla kabul etmesinin gerekçesi olarak, davanın bütün mahkûmları ilgilendiren büyük sorunlara temas ettiğine ve önemli miktarda kırtasiyecilik gerektirdiğine dikkat çekmiştir.(653)…

Ulusal standartlarla bağlı olmama kuralı yalnızca masrafların tazmininde değil, maddi-manevi…

3.1.3. Mahkeme’nin Taleple Bağlı Olması

Mahkeme’nin takdir edebileceği tazminat miktarının üst sınırı başvurucunun talep…

Ne var ki bu konuda istisnai kararlar da vardır. Bunlar üstelik talebi aşan miktarlara…

Bu kararları Mahkeme açısından “oldukça beklenmedik insancıl dürtüler” olarak niteleyen Octavian Ichim, kimileri için ne kadar hoş olsalar da bunların hukuki dayanaktan yoksun olduklarını haklı olarak ifade etmektedir. Çoğunun Rusya aleyhine olması ise ayrıca dikkat çekicidir. Ichim bu durumun “Sözleşme’nin en büyük ihlalcisine karşı hedef odaklı bir yaklaşım”a…

X/Hırvatistan davası ise sonuç itibarıyla aynı, fakat koşulları itibarıyla yukarıda eleştirilen kararlardan farklı bir örnektir. Davanın esasına ilişkin tespit, “asli” veya mutlak nitelikteki haklardan birinin ihlali değil, kızının evlatlık edinilmesine yol açan süreçlere başvurucunun katılmasına izin verilmemesi nedeniyle Sözleşme’nin 8. maddesinin ihlalidir.(664)…

3.1.4. Tatmin Amacı Dışında Kalan Talepler

“Mahkeme’nin zarara ilişkin kararının amacı, bir ihlalin gerçekten sebep olduğu zararlı sonuçlar için başvurucuyu tazmin etmektir.” Diğer…

Örneğin Akdıvar davasında başvurucular manevi tazminat başlığı altında manevi tazminatın yanı sıra kişi başına 5.000 pound cezai tazminat da (punitive damages)…

Cable davasında başvurucular, AİHS m. 6/1’in ihlal edildiğini tespit eden Komisyon raporunun yayımlanmasından sonra askeri personelin sorunlu usule göre toplanmış askerî mahkemelerde yargılanmaya devam etmemesi için davalı devletin derhal gerekli önlemleri almamış olması nedeniyle cezai tazminata hak kazandıklarını öne sürmüşlerse de Mahkeme “mevcut davaların koşullarında”…

Orhan davasında başvurucu 14, 18, 34 ve 38. maddelerin ihlali ile oluşan “kötü talih”inin,…

Varnava davasında başvurucular, devletin Mahkeme kararlarını yerine getirinceye kadar geçen süre için günlük olarak hesaplanan bir tazminata mahkûm edilmesini talep etmişlerdir. Mahkeme ise, başvurucuların gelecekteki acılarının tazmin edilmesi niyetiyle yapıldığı ölçüde, geçmişte gerçekten maruz kalınan zarar ile bağlantısı olmayan böyle bir ceza ödemesine hükmetmeye belki yer olabileceği ihtimalini değerlendirmiş, fakat bunun da “aşırı spekülatif”…

Tatmin kurumunun amacı Sözleşme’ye taraf olan devletleri ağırlaştırılmış veya ibretlik…

İhlalden doğan gerçek zararın tazmin edilmesi hususu Uygulama Yönergesi’nin 9. Maddesinde…

Örneğin Lasha Tchitchinadze kararında Mahkeme, 4 ay 13 günlük tutukluluğun makul süreyi aştığı gerekçesiyle AİHS m. 5/3’ün ihlal ediliğini tespit ettikten sonra bu ihlalin başvurucuyu sıkıntı ve engellenmişlik duygularına maruz bıraktığına şüphe olmadığını belirtmiş, ancak 500.000 avroluk manevi tazminat talebini kabul etmeyerek hakkaniyet temelinde yalnızca 1.000 avroya hükmetmiştir.(679)…

3.1.5. Tazminatın Ödeme Yeri ve Zamanı ile Faize İlişkin Hususlar

Tazminatın kime, nerede, ne zaman ödeneceği ile faize ilişkin hususlar Tatmin Uygulama…

Başvuruculardan, tazminat ödemesini alabilmeleri için bir banka hesabı belirlemeleri…