66/1 Adli Yardım Taleplerinin İletilmesine İlişkin Avrupa Sözleşmesi Hakkında Genelge

BİRİNCİ BÖLÜM

ADLİ YARDIM TALEPLERİNİN İLETİLMESİNE İLİŞKİN AVRUPA SÖZLEŞMESİ

(1) Bilindiği üzere, Avrupa Konseyi bünyesinde hazırlanan ve 27/01/1977 tarihinde devletimiz tarafından imzalanan “Adli Yardım Taleplerinin İletilmesine İlişkin Avrupa Sözleşmesi"nin onaylanması 26/03/1982 tarih ve 2649 sayılı Kanunla uygun bulunarak 04/01/1983 tarih ve 17918 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Sözleşme, Türkiye yönünden 23/04/1983 tarihinde yürürlüğe girmiştir. (Avrupa Konseyi Sözleşme Numarası: 092)

(2) Sözleşmenin 8’inci maddesi uyarınca, Bakanlığımızın “Gönderici Makam” ve “Merkezî Alıcı Makam” olarak belirlenmiş olduğu Avrupa Konseyi Genel Sekreterliğine bildirilmiştir.

(3) Adli Yardım Taleplerinin İletilmesine İlişkin Avrupa Sözleşmesine taraf olan devletler Ek (1)'de yer almaktadır.

(4) Sözleşmenin uygulanmasında zaman zaman tereddüde düşüldüğü tespit edilmiş olduğundan, Sözleşme hükümlerine uygun ve daha etkin bir uygulamanın sağlanması amacıyla aşağıdaki hususların duyurulması yararlı görülmüştür.

İKİNCİ BÖLÜM

ADLİ YARDIM TALEPLERİNİN İLETİLMESİNE İLİŞKİN AVRUPA SÖZLEŞMESİNE EK PROTOKOL

(1) Adli Yardım Taleplerinin İletilmesine İlişkin Avrupa Sözleşmesine Ek Protokol devletimiz tarafından 04/10/2001 tarihinde imzalanmış ve onaylanması 20/10/2004 tarih ve 5242 sayılı Kanunla uygun bulunarak 09/11/2004 tarih ve 259 sayılı Resmî Gazetede yayımlanmıştır. Ek Protokol Türkiye yönünden 01/07/2005 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

(2) Adli Yardım Taleplerinin İletilmesine İlişkin Avrupa Sözleşmesine Ek Protokole taraf olan devletler Ek (2)'de yer almaktadır.

(3) Ek Protokolün 8’inci maddesinde, Protokol hükümlerinin hiç birine çekince konulamayacağı hükmü yer almaktadır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

SÖZLEŞME VE SÖZLEŞMEYE EK PROTOKOLÜN KAPSAMI

I- SÖZLEŞMENİN KAPSAMI

(1) Sözleşme, hukuki, ticari ve idari konularda yargı makamlarına başvurmayı zorlaştıran ekonomik engellerin ortadan kaldırılmasını ve ekonomik yönden durumları elverişli olmayan şahısların haklarını kullanabilmelerinin kolaylaştırılmasını amaçlamaktadır. Sözleşme ile Âkit Taraflardan birinin ülkesinde oturmakta olan bir kimsenin hukuki, ticari ve idari konularda yargısal bir işlemle ilgili adli yardım talebinin, etkin ve basit bir yöntemle diğer Akit Tarafın yetkili makamına iletilmesi sağlanmıştır. (2) Sözleşmede adli yardım talebinin iletilmesinde izlenecek yöntem belirlenmekte, ancak adli yardımdan yararlanabilme koşullarına ilişkin düzenleyici bir kural yer almamaktadır.

(3) Bu bakımdan, adli yardım talebinin iletildiği yetkili makam, adli yardımdan yararlanabilme koşullarının belirlenmesinde ve talebin yerine getirilmesinde kendi devletinin hukukunu uygulayacaktır.

(4) Sözleşmeyi onaylayan her Devletin, 2’nci madde uyarınca, adli yardım taleplerini yabancı makamlara göndermekle görevli bir veya bir çok “Gönderici Makam” ile bu talepleri kabul etmek ve işleme koymakla görevli bir “Merkezî Alıcı Makam” tayin etmesi hükme bağlanmıştır (Ek:3).

(5) Sözleşmenin 3’üncü maddesinin Dinci fıkrasına göre Gönderici Makam, kendi bilgi ve yetkisi ölçüsünde talebin değerlendirilmesi için gerekli olan bütün belgelerin talebe eklenmesini sağlar ve gerektiğinde belgelerin zorunlu olan tercümeleri için talepte bulunana yardım eder. Ancak, Gönderici Makam, iyi niyetle yapılmadığı açıkça anlaşılan talepleri reddedebilir.

(6) Sözleşmenin 3'üncü maddesinin 2’nci fıkrasına göre Merkezî Alıcı Makam ilgili belgeleri talep hakkında karar vermek üzere yetkili makama gönderir. Merkezî Alıcı Makam, talebin incelenmesiyle ilgili güçlüklerden ve yetkili makam tarafından alınan kararlardan gönderici makamı haberdar etmekle yükümlüdür.

(7) Sözleşmenin 4’üncü maddesi uyarınca, bu Sözleşmenin uygulanması ile ilgili belgeler, resmî onay ve benzeri her türlü formaliteden muaftır.

(8) Sözleşmenin 5’inci maddesine göre, bu Sözleşmeye uygun olarak yapılan hizmetlere karşılık Âkit Taraflar hiçbir ücret istemeyeceklerdir.

(9) Sözleşmenin, kullanılacak dile ilişkin 6’ncı maddesinin 1âinci fıkrasının (a) bendinde, adli yardım taleplerine ve bunlara ekli belgelere ilişkin her türlü yazışmanın alıcı makamın resmî dilinde yapılacağı kurala bağlanmakla birlikte; (b) bendi ile, Âkit Taraflara, adli yardım taleplerinin ve bunlara ekli belgelerin ve diğer bütün yazışmaların İngilizce veya Fransızca olması veya bu dillerden birisinde yapılmış tercümelerinin eklenmesi halinde bunları kabul etmek zorunluluğu getirilmiştir.