5590 Ticaret ve Sanayi Odaları, Ticaret Odaları, Sanayi Odaları, Deniz Ticaret Odaları, Ticaret Borsaları ve Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği Kanunu (mülga)

BÖLÜM: I

Tarif

Ticaret ve sanayi odaları, ticaret odaları, sanayi odaları ve deniz ticaret odaları; üyelerinin müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak üzere meslek disiplinini, ahlâk ve tesanüdünü korumak ve bu Kanunda yazılı hizmetleri görmek amacıyla kurulan Kamu kurumu niteliğinde tüzelkişiliğe sahip meslek kuruluşlarıdır.

Kuruluş

Ticaret ve sanayi odası ile ticaret odası iller ve oda kurulması istenen merkez nüfusu son nüfus sayımına göre 50.000’i aşan ilçelerde, deniz ticaret odası ve sanayi odası ise illerde Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nın izni ile kurulur.

Ticaret ve sanayi odası kurulabilmesi için buna ilişkin yazılı başvurunun ticaret siciline kayıtlı en az 500 tacir ve/veya sanayici; ticaret odası için aynı sayıda tacir; sanayi odası için de 500 sanayici, deniz ticaret odası için ise bu Kanunun 9 uncu maddesinin (a) ile (i) bendleri arasında sayılan nitelikteki en az 500 tacir tarafından yapılması şarttır.

Büyükşehir Belediye teşkilatı bulunan şehirlerde faaliyet gösteren ticaret ve sanayi odası, ticaret odası veya sanayi odasının çalışma alanı kapsamındaki metropoliten ilçelerde oda kurulamaz.

Mevcut ticaret ve sanayi odasından ayrılan sanayiciler tarafından sanayi odası kurulması halinde, o ticaret ve sanayi odası, ticaret odası adını alır.

Dördüncü maddede belirtilen kuruluş ve çalışma sahaları içindeki sanayiciler, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının izniyle ve bu Kanuna göre «Ticaret ve Sanayi Odaları» ndan ayrı olarak «Sanayi Odaları» kurabilirler.

Sanayi odaları kuruluş sahası içinde mevcut sanayicilerin en az beşyüzünün isteği üzerine kurulabilir. Bu Kanuna göre oda kurabilecek sanayicilerin vasıfları şunlardır:

a. Makine, cihaz, tezgâh, alet ve diğer vasıtalar yardımıyla ham, yan mamul, tam mamul herhangi bir maddenin veya enerjinin vasıf, terkip veya şeklini fiziki veya kimyevi surette az veya çok değiştirerek veya bu hammaddeleri işleyerek kıymetlendirmek suretiyle imal veya istihsal yapanlar;

b. Yılın fiili çalışma günleri ortalamasına göre, muharrik kuvvet kullananlarda 5, kullanmayanlarda 10 kişi çalıştırmak. Ancak aşağıdaki işletmelerin vasıfları yukarıdaki fıkralara uysa bile işletenler «Sanayici» sayılamazlar :

(1) Seri halinde hazır elbise yapmayan terziler, fabrika halinde işlemeyen fırınlar, lokantacı, elbise temizleyici ve benzerleriyle mamullerini toptan satmayıp perakande olarak doğrudan doğruya müstehlike satan kunduracı, şekerci, tatlıcı gibi işletmelerin sahipleri;

(2) Devlet tarafından işletilen telli ve telsiz telefon ve telgraf, radyo ve televizyon istasyon ve santralleri, şehir ve kasaba ve köylerdeki su temizleme, süzme ve dağıtma tesisleri;

(3) Arazide ekim, dikim, bakım ve yetiştirme yollarıyla nebat, hayvan veya hayvan mahsullerinin, bizzat yetiştiricileri tarafından işlenip değerlendirilmesi işlerine tahsis edilen yerler. (Bu işletmelerin, işlemek üzere, istihsalleri nevinden hariçten hammadde atmamaları şarttır.)

(4) Sanat okul ve enstitüleri, meslek kursları ve cezaevlerindeki atölyeler gibi Öğretim ve eğitim amacıyla işletilen yerler;

(5) Doğrudan doğruya Milli Savunma Bakanlığı teşkilatına bağlı olarak çalıştırılan askeri sanayi müesseseleri.

Yukarı fıkralardaki sanayici tarifi yalnız bu Kanuna münhasırdır.

Kuruluş ve çalışma sınırları

Kuruluş ve çalışma alanları; ticaret ve sanayi odaları ile ticaret odaları için ilçe, deniz ticaret odaları ile sanayi odaları için ise il sınırlarıdır.

a) Ticaret ve sanayi odası veya ticaret odası bulunmayan ilçeler buradaki tacirlerin ticaret sicili işlemlerinin yürütüldüğü odanın çalışma alanına dahil sayılırlar. Aynı belediye sınırı içinde bulunan bütün ilçeler ve idari taksimat itibariyle bu ilçelerden birine bağlı olupta, belediye, sınırı dışında kalan ve ayrı belediyesi bulunan yerlerde odanın çalışma alanı içine alınırlar.

Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca, Odalar Birliğinin de görüşü alınmak suretiyle, ticaret ve sanayi odalarıyla ticaret odalarının çalışma alanları il sınırını aşmamak üzere genişletilip daraltılabilir.

b) Deniz ticaret odalarının çalışma alanları, Odalar Birliğinin de görüşü alınmak suretiyle Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından gerekli görüldüğünde genişletilip daraltılabilir.

c) Sanayi odalarının çalışma alanı Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından, çevre illeri veya bunların ilçelerini kapsayacak şekilde genişletilip daraltılabilir. Bir yerin sanayi odası çalışma alanına alınabilmesi için o yerde mevcut sanayicilerin % 51'inin yazılı isteği ile Birliğin görüşü de alınarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığının iznine bağlıdır. Bu yerlerin, sanayi odasının çalışma alanından çıkartılmaları da aynı usul ve esaslarla yapılır.

Bir odanın çalışma alanı içinde aynı unvanda başka bir oda kurulamaz. Ticaret odalarının çalışma alanına giren yerlerde, sanayi odaları şube teşkilatı kurabilirler.

Odaların görevleri

Ticaret ve sanayi odaları, ticaret odaları, sanayi odaları ve deniz ticaret odalarının görevleri şunlardır :

a) Mesleki ahlakı ve tesanüdü korumak, ticaret ve sanayinin genel menfaatlere uygun surette gelişmesine çalışmak,

b) Ticaret ve sanayii ilgilendiren bilgi ve haberleri derleyerek ilgililere ulaştırmak, resmi makamlarca istenecek bilgileri vermek ve bilhassa ticaret ve sanayi erbabının mesleklerinin icrasında ihtiyacı olabilecek her çeşit bilgiyi müracaatları halinde kendilerine vermek veya bunların elde edilmesini kolaylaştırmak,

c) Ticaret ve sanayie alt her türlü incelemeleri yapmak, bölgeleri içindeki, iktisadi, ticari ve sınai faaliyetlere ait endeks ve istatistikleri yapmak, başlıca maddelerin piyasa fiyatlarını takip ve kaydetmek ve mümkün olan vasıtalarla yaymak,

d) 27 nci maddedeki belgeleri tanzim ve tasdik etmek,

e) Sair mevzuatın verdiği görevlerle, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca verilecek görevleri yapmak,

f) Mevzuatla Sanayi ve Ticaret Bakanlığına ve bu Bakanlığa bağlı müesseselere verilecek işlerin odalara tevdii halinde bunları yapmak,

g) Meslek faaliyetlerine ait mevzular hakkında bakanlıklara, illere ve belediyelere tekliflerde ve dileklerde bulunmak,

h) Bölgeleri içindeki ticari teamülleri tespit edip, örf ve adet haline getirmek,

ı) Ticaret ve sanayi erbabınca riayet edilmesi mecburi mesleki karar alabilmek,

j) Deniz ticaretinin kamu yararına, milli ulaştırma ve deniz ticareti politikasına uygun şekilde gelişmesine çalışmak,

k) Milli ve milletlerarası deniz ticaretine ait incelemeler yapmak ve bu konudaki bilgileri sağlamak, limanlarımız arası ve yurt dışı navlun, acente komisyonu ve ücretleri ile liman masrafları gibi bilgileri toplamak ve bunları mümkün olan vasıtalarla en sert şekilde yaymak, dünya deniz ticaretindeki en son gelişmeleri izlemek, istatistikler tutmak ve bunları ilgililere duyurmak,

l) Deniz ticaretine ait ticari örf, teamül ve uygulamaları tespit etmek, navlun anlaşmaları, konişmento ve benzeri evraka ait tip formları hazırlamak,

m) Yabancı gemi sahip ve donatanları ile denizcilikle ilgili müesseselere Türkiye limanlarının imkânları, çalışma şekilleri, tarifeleri ve liman masrafları hakkında bilgi vermek ve onlardan aynı bilgileri sağlamak,

n) Deniz ticareti ile ilgili milletlerarası kuruluşlara asli üye olmak ve delege bulundurmak,

o) İlgililerin talebi üzerine deniz ticareti ile ilgili ihtilaflarda hakemlik yapmak,

p) Deniz acenteliği hizmet ücret tarifelerini hazırlamak ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığının tasdikine sunmak,

r) Odalar, bunlardan başka yürürlükteki mevzuat hükümleri dahilinde aşağıdaki görevleri de yapabilir :

(1) Ticaret mallarının vasıf ve keyfiyetinin tayinine yarayıcı laboratuvarlar kurabilir veya bunlara iştirak edebilir.

(2) Milli Eğitim Bakanlığının müsaadesi ve denetiminde ticaret, denizcilik ve sanayi kursları açabilirler, açılan kurslara yardımda bulunabilirler, memleket içinde ve dışında ihtiyaç duyduğu alanlar için öğrenci okutabilirler ve stajyerler bulundurabilirler.

(3) İlgililerin talebi halinde, ticari ve sınai ihtilaflarda hakem olabilirler.

(4) Mahalli veya bölge sergileri, panayırlar, umumi mağazalar, depolar, kredi müesseseleri ve mevzuları dahilinde kulüpler, müzeler ve kütüphaneler açabilirler veya açılmış veya açılacaklara katılabilirler.

(5) Yetkili bakanlıkça tayin edilen sahalarda, sanayi siteleri veya organize sanayi bölgeleri kurabilirler ve yönetebilirler.

Temsil ve imza yetkisi

Odaları protokolde meclis başkanı veya başkanın tevkil edeceği meclise dâhil kimseler temsil eder.

Odanın hukuki temsilcisi yönetim kurulu başkanıdır.

Yönetim kurulu başkanları veya başkan vekilleriyle diğer bir veya birkaç üyenin müşterek imzaları odaları ilzam eder.

Ehliyet

Odalar, meclisleri kararıyle gayrimenkul mal alımıya, satmaya ve rehin etmeye, ödünç para almaya, sosyal yardımlarda bulunmaya yetkilidirler.

Ajanlıklar

Bir yerde mevcut tacir ve sanayicilerin miktarı başlı-başına bir odayı yaşatmaya kâfi gelmediği takdirde oradaki müseceel tacir veya sanayicilerin % 60 ının yazılı isteği ve bağlanmak istediği oda meclisinin muvafakati üzerine en yakın ticaret ve sanayi odasına veya ticaret odasına ajanlık olarak katılmalarına Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca izin verilir.

Ajanlık bir şahıs tarafından temsil olunur.

Ajanın mahalli tacir veya sanayiciden olması şarttır.

Ajanlığın ayrılması veya kaldırılması da kuruluşlarındaki esaslara göre yapılır. Ancak bu ayrılma veya kaldırılma, taraflarca en az bir ay evvel haber verilmek şartıyle mütaakip yılbaşında yürürlüğe girer.

Kayıt mecburiyetinde olanlar

Ticaret siciline kayıtlı tacir ve bu Kanuna göre sanayici sıfatını haiz tüm gerçek ve tüzelkişilerle şubeleri ve fabrikaları, bulundukları yerin bu Kanun gereğince mensup olacakları odalarına veya ajanlıklarına kaydolunmaya mecburdurlar.

Sermayesinin tamamı Devlete ve özel idarelere veya belediyelere veya bunların ortaklığına alt olan iktisadi müesseselerle bunların şubeleri, özel kanun veya sözleşme ile kurulmuş olup, Devletin ve özel idarelerin veya belediyenin iştiraki bulunan tüzelkişiliği haiz müesseseler veya bunların şubeleri ve fabrikaları bulundukları yerlerin odalarına kaydolunmaya mecburdurlar.

Bir merkeze bağlı olduğu halde müstakil sermayesi ve müstakil muhasebesi bulunan veya muhasebesi merkezde tutulduğu ve müstakil sermayesi olmadığı halde kendi başına ticari muamele yapan yerler şube addolunur.

Sanayi odaları kurulan yerlerde, bu Kanunun tarifine uyan sanayiciler, sanayi odalarına kaydolunmakla ticaret odalarına kaydolunma mükellefiyetini yerine getirmiş olurlar. Ancak sanayiciler kendi sanayi mamullerini satmak üzere birden fazla satış yeri açtıkları takdirde fazlası için satış yerlerinin bulunduğu ticaret adaları veya ticaret ve sanayi odalarına da kaydolunmaya mecburdurlar.

Sanayici, kendi sanayi mamullerinin satışı dışında başka ticari işlerle uğraştığı takdirde ticaret odasına da kaydolunmaya mecburdur.

Sanayi işletmesi sahiplerinin, işlerinin icabı olarak meşgul oldukları ticaret işleri bunların sanayici vasfını kaldırmaz. Bu gibiler arzu ettikleri takdirde ticaret odalarına da girmekte muhtardırlar.

Deniz ticareti ile uğraşan aşağıda yazılı Ticaret Siciline kayıtlı gerçek ve tüzelkişiler, Deniz Ticaret Odasına kaydolma zorunluluğundadırlar.

a) Gemi sahipleri, donatanlar ve donatma iştirakleri, gemi işletenler,

b) Gemi acenteleri,

c) Gemi alım satım navlun komisyoncuları, forvarderler,

d) Stivedor ve puantaj firmaları,

e) Gemi klas müesseseleri, deniz sigorta müesseseleri ve acenteleri ile deniz ekspertiz kuruluşları ve sürveyörleri,

f) Deniz malzemesi, kumanyacılar ve sanayi malzemesi alım satımı yapan firmalar, bunker işiyle uğraşan firmalar,

g) Marina ve liman işletme firmaları,

h) Balıkçılıkla ilgili gemi işleten firmalar.

(i) Yat turizmi ile uğraşan firmalar.

Deniz ticareti ile uğraşan, sermayesinin tamamı Devlete, belediyelere veya özel idare yahut bunların ortaklığına ait olan iktisadi müesseselerle, özel kanun veya sözleşme ile kurulmuş olup Devletin, iktisadi Devlet Teşekküllerinin, özel idare veya belediyelerin iştiraki bulunan tüzelkişiliği haiz müesseseler, bulundukları ilin Deniz Ticaret Odasına kaydolmakla mükelleftirler.

Durum değişikliğinin bildirilmesi mecburiyeti

Odaya kaydolunan tacirlerin durumlarında vukua gelen, Ticaret Kananuna göre tescil ve ilânı gerekli her çeşit değişikliklerin vukuundan itibaren bir ay içinde odalara ve borsalara bildirilmesi mecburidir.

Bütçeler

Odalarla bunlara bağlı ajanlıkların bütçeleri, muhasebe usullerine uygun olarak, yönetim kurullarınca hazırlanır ve meclislerce tasdik olunur.

Odalarda bütçeler, takvim yılına göre tanzim olunur.

Bütçelerden sarfiyat

Odalar bütçelerinden sarfiyat, başkan veya başkanvekilleri ile genel sekreterin, genel sekreter bulunmadığı hallerde muhasip üyenin imzası ile yapılır.

Yönetim kurullarının önerisi üzerine meclislerce saptanan miktar kadar sarfiyat, sonradan yönetim kurulunun tasdikine sunulmak şartıyla, genel sekreter tarafından re'sen yapılır.

BÖLÜM: II

Organlar

Odaların organları şunlardır:

a) Meslek komiteleri;

b) Meclis;

c) Yönetim kurulu.

Organları seçme ve seçilme nitelikleri tüzükte gösterilir.

Meslek komiteleri

Oda meslek komiteleri, meslek gruplarınca seçilecek 5 ve 7 kişiden, üye sayısı 10 000'i aşan odalarda 5, 7 ve 11 kişiden kurulur. Ayrıca aynı sayıda yedek üye seçilir.

Komite kendi üyeleri arasından 2 yıl için bir başkan ile bir başkan vekili seçer. Süresini bitirenler yeniden seçilebilirler.

Meslek komitelerinin süresi 4 yıldır.

Mesleklerin gruplandırılmasında uyulacak esaslar ile meslek grupları üye sayılarının tespiti, Birlikçe hazırlanacak yönetmeliklerle düzenlenir.

Meslek komitesi başkanı ve üyelerine iştirak edecekleri toplantılar için bütçe imkanlarına göre Meclis tarafından tespit edilecek miktarlarda huzur hakkı verilebilir.

Meslek komitelerinin görevleri

Meslek komitelerinin görevleri şunlardır:

a) Oda meclisi için üyelerini seçmek;

b) Kendi konuları içinde faydalı ve lüzumlu gördükleri tedbirleri, meclis veya yönetim kuruluna teklif etmek;

c) Meclis veya yönetim kurulu tarafından kendi mesleklerine ait işler hakkında yapılacak müracaatları tetkik ederek, cevaplandırmak.

Meclisler

Oda meclisleri meslek komitelerince seçilecek 2'şer kişi ile kurulur. Ancak üye sayısı 10 000'i aşan odalarda meclisler; 5 ve 7 kişilik meslek komitelerince 2'şer ve 11 kişilik meslek komitelerince seçilecek 3'er kişi ile kurulur. Ayrıca aynı sayıda yedek üye seçilir. Meclis üyeliğine seçilenler, aynı faaliyet sınırları içinde bulunan odalar ve borsaların meclislerinin ancak birinde görev alabilirler.

Oda meclislerinin görev süreleri 4 yıldır.

Meclis kendi üyeleri arasından 2 yıl için bir başkan ile bir veya iki başkan- vekili seçer. Süresini bitirenler yeniden seçilebilirler.

Bu seçimde genel sekreter oy sahibi değildir.

Meclis başkanları ve vekilleri yönetim kurutu üyeliğine seçilemezler.

Meclislerin görevleri

Odalar meclislerinin görevleri şunlardır :

a) Oda yönetim kurulu üyelerini seçmek;

b) Genel olarak odalar gayelerinin gerçekleştirilmesi hususunda gereken her çeşit karar ve tedbirleri almak;

c) Yönetim kurulu veya meslek komiteleri tarafından yapılacak teklifleri inceleyip karara bağlamak;

ç) Riayeti mecburi meslekî karar almak;

d) Bölgeleri içindeki ticari ve sınai örf ve âdetleri tesbit etmek;

e) Aylık muvazeneyi ve aktarma taleplerini tetkik ve tasdik etmek;

f) Tüccarlar arasında doğacak ihtilâfları çözmek üzere hakem heyeti seçmek, mahkemeler tarafından istenecek hakem ve bilirkişi listelerini tasdik etmek;

g) Odaya kayıtlı üyeler hakkında yönetim kurulunca teklif olunacak cezaları karara bağlamak;

h) Yıllık bütçe ve kesin hesapları tasdik ve yönetim kurulunu ibra etmek ve mesuliyeti görülenler hakkında takibata karar vermek;

ı) Gayrimenkul alımına ve satımına veya rehin edilmesine ve ödünç para alınmasına, sosyal yardımlarda bulunulmasına karar vermek;

i) İç yönetmeliği tetkik ve tasdik etmek;

j) Gerek odalara kayıt mecburiyetine tabi olup olmamak, gerek kayıt mecburiyetine tabi oldukları halde ithal edildikleri derecelere mütaallik yönetim kurulunca verilecek kararlara karşı itirazları tetkik ve kesin karara bağlamak;

k) Mesleklere ve meselelere göre ihtisas komisyonları kurmak;

l) Yönetim kurulu tarafından inha olunacak genel sekreteri tâyin etmek;

m) Memleket içi ve dışı sınai, ticari ve ekonomik teşekküllere üye olmak ve kongrelerine delege göndermek;

n) Muhabir ve fahrî üye kabulüne karar vermek.

Yönetim kurulları

Yönetim kurulları, meclisin kendi üyeleri arasından 2 yıl için seçeceği 5-11 kişiden kurulur. Ayrıca aynı sayıda yedek üye seçilir.

Kurul kendi üyeleri arasından iki yıl için bir başkan ile bir veya iki başkanvekili seçer.

Bu seçimde genel sekreter oy sahibi değildir.

Üyeler, yönetim kurulunda sürekli olarak en fazla 10 yıl görev yapabilirler, aradan bir seçim devresi geçmedikçe yeniden seçilemezler.

Yönetim kurullarının görevleri

Odalar yönetim kurullarının görevleri şunlardır :

a) Mevzuat ve Meclis kararları dairesinde oda işlerini yürütmek;

b) Bütçeyi, kesin hesabı ve aktarma tekliflerini ve bunlara mütaallik raporları oda meclisine vermek;

c) Aylık muvazeneyi oda meclisine, tasdik edilmek üzere sunmak;

ç) Oda genel sekreterini meclise inha etmek, diğer oda memur ve hizmetlilerinin tâyin ve azillerini, terfi ve tecziyelerini icra etmek;

d) 74 üncü madde gereğince ihtar, tevbih vermek ve oda meclislerince verilecek cezaları tatbik etmek;

e) Hakem ve bilirkişi listelerini hazırlamak ve tasdik edilmek üzere meclise sunmak;

f) Ticari kefaletleri ve tüzükte gösterilecek belgeleri tasdik etmek;

g) Odanın bir yıllık çalışmaları ve bölgenin iktisadi ve sınai durumu hakkında yıllık rapor hazırlayıp meclise vermek;

h) İç yönetmeliği meclisin tasdikına sunmak;

ı) Ticaret ve sanayie alt her türlü incelemeleri yapmak, çalışma sınırı içindeki ticari ve sınai faaliyetlere ait endeks ve istatistikleri tutmak ve başlıca maddelerin piyasa fiyatlarını takip ve kaydeylemek ve bunları münasip vasıtalarla yaymak.

Yönetim kurulu yetkilerinin devri

Yönetim kurulu, lüzumu halinde, yetkilerinden bir kısmını üyelerinden bir veya birkaçına veya genel sekretere devredebilir.

Toplantılar

Odalar yönetim kurulları en az haftada bir defa, meclisleri ve meslek komiteleri başkanının daveti üzerine her vakit ve her halde ayda bir defa kendiliklerinden toplanırlar.

"Ticaret odaları" ile "Sanayi odaları" nın ayrı kurulduğu yerlerde odalar yönetim kurulları, alınacak meslekî kararlarda, diğer odanın istişari mahiyette mütalâlasını sorar. Mütalâası sorulan oda 48 saat içinde görüşünü bildirir.

Odalar yönetim kurulları diğer odaların verdikleri meslekî kararlara mahallin en büyük mülkiye âmiri nezdinde itiraza yetkilidir. Bu halde her iki oda yönetim kurulları mahallin en büyük mülkiye âmirinin daveti ve onun başkanlığı ve varsa o yerdeki Sanayi ve Ticaret Bakanlığının mümessili huzuru ile toplanarak ihtilâfı gözerler. Uyuşulamadığı takdirde Sanayi ve Ticaret Bakanlığı hakem olur.

Ayrıca üç ayda bir defa, iki oda yönetim kurulu toplanarak meslekî mevzularda görüş birliğine varırlar.

Toplanma ve müzakere şekil tüzükte gösterilir.

Odalar genel sekreterleri

Odaların, işlerini çevirmekle görevli ve oda yönetim kurulu ve meclisi toplantılarında oy sahibi, birer genel sekreteri bulunur. Lüzumu halinde yönetim kurulları bir genel sekreter yardımcısı tâyin edebilir.

Nüfusu 100 000 den fazla olan yerlerde bu yardımcılar birden fazla olabilir.

Genel sekreterler yönetim kurulunun İnhasiyle meclis tarafından tâyin olunur. Genel sekreterlerin terfi, tecziye ve azilleri tâyinlerindeki esaslara göre yapılır.

Genel sekreterin vazifeleri ve hangi hallerde imzaya yetkili oldukları tüzükte gösterilir.

BÖLÜM: III

Odalarını gelirleri

Gelirler

Ticaret ve Sanayi Odaları, Ticaret Odaları, Sanayi Odaları ve Deniz Ticaret Odalarının gelirleri şunlardır :

a) Kayıt ücreti,

b) Yıllık aidat,

c) Munzam aidat,

d) Yapılan hizmetler karşılığı ücretler,

e) Vesika harçları,

f) Yayın gelirleri,

g) Bağış ve yardımlar,

h) Misil zamları,

ı) Para cezaları,

j) İştirakler karı,

k) Yabancı gemilerden alınacak ücretler,

l) Diğer gelirler

Kayıt ücreti ve yıllık aidat

Üyenin odaya kaydı sırasında ödemekle zorunlu olduğu ücrete kayıt ücreti ve her yıl için ödeyeceği aidata da yıllık aidat denir.

Kayıt ücreti ve yıllık aidat, beşyüzbin liradan az, beşmilyon liradan fazla olamaz. Ancak, bu miktarları yirmi katma kadar artırmaya Sanayi ve Ticaret Bakanlığı yetkilidir.

Kooperatifler ve üst kuruluşları en küçük derecenin en alt kademesine göre kayıt ücreti ve yıllık aidat öderler.

Kayıt ücretinin alındığı yıl için ayrıca yıllık aidat alınmaz. Kayıt ücreti ve yıllık aidat miktarları Birlikçe hazırlanacak yönetmelikte gösterilecek usullere göre belirlenecek dereceler üzerinden ve tarifelere göre tespit olunur. Tarifeler oda yönetim kurulunun tespiti, meclisin teklifi ve Birliğin görüşü alınarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığının onayı ile yapılır.

Derecelerini durumlarına uygun bulmayanlar, Yönetmelikte gösterilecek usullere göre ve 10 gün içinde oda meclisine itiraz edebilirler. İtirazlar meclisçe karara bağlanıncaya kadar kayıt ücreti ve yıllık aidatın ihtilaflı kısmı tahsil olunmaz.

Yıllık aidat her yılın Mayıs ve Ekim aylarında eşit iki taksitte ödenir. Yıl içinde kaydedilenlerin kayıt ücreti ile önceki yıldan itibaren geçerli olarak kaydedilmesi gerekenlerin kayıt ücretleri ve yıllık aidatları kendilerine tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir.

Bu müddetler içinde ödenmeyen kayıt ücreti ve yıllık aidatlar için 6183 sayılı Kanun uyarınca yürürlükte bulunan oranlarda gecikme zammı tahakkuk ettirilerek kayıt ücreti veya yıllık aidat ile birlikte tahsil edilir.

Munzam aidat ve navlun hâsılatından alınacak pay

A) Munzam Aidat

Kooperatifler ve üst kuruluşları hariç odalarca her yıl için, gerçek kişi tacir ve sanayicilerin gelir vergisine ilişkin beyannamelerinde gösterilen ticari kazanç toplamı; tüzel kişi tacir ve sanayicilerin ise ödeyecekleri kurumlar vergisine ilişkin beyannamelerinde gösterilen gayrisafi kurum kazancı üzerinden binde sekiz oranında munzam aidat tahsil olunur.

Birden fazla odaya kayıtlı bulunanların munzam aidatı odaların ayrı bulundukları yerlerde Birlik'çe teklif edilen Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca belirlenen odalar tarafından tahsil olunur. Ancak kayıtlı bulundukları odalar arasında her odaya ödedikleri aidatla mütenasip olarak müteakip takvim yılının azamî ilk üç ayı içinde paylaşılır.

Zarar eden sanayici ve tacirler o yıl için munzam aidat ödemezler.

Çalışma alanları içinde birden fazla şubesi bulunan üyelerin munzam aidatı bütün şubelerden elde ettikleri Gelir veya Kurumlar Vergisine matrah teşkil eden ticarî ve sınaî kazanç toplamı üzerinden hesaplanır.

Müstakil bilançosu yapılan kurum ve müessese şubeleri ile fabrikalarının munzam aidatı şube veya fabrikanın bulunduğu mahallin odasına ödenir.

Bir tüzelkişiliğin merkez, şube ve fabrikalarının değişik yerlerde olması, fakat bilançolarının merkezde tutulması halinde munzam aidat merkez tarafından mahallî odaya ödenir. Bu oda tahsil ettiği munzam aidatı diğer odalar arasında müteakip takvim yılının ilk üç ayı içinde eşit olarak bölüştürür.

Bütün bu hallerde bir müessesenin şubeleri ile birlikte ödeyeceği munzam aidat, o yıl için tayin edilmiş bulunan yıllık aidat tavanının yirmi katını geçemez.

Munzam aidat mayıs ve ekim aylarında iki eşit taksitte ödenir. Önceki yıldan itibaren geçerli olarak kaydedilmesi gerekenlerin munzam aidatları ise kendilerine tebliğ edildiği yılın sonuna kadar ödenir.

Üyeler, ticarî ve sınaî kazançlarına ait bilgileri ve bilançolarını talep vukuunda odalara vermek zorundadırlar. Ayrıca odalar, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun S inci maddesi hükmü çerçevesinde vergi dairelerinden bilgi isteyebilirler. Üye tarafından bilançonun verilmemesi ve vergi dairesinden de sağlanamaması halinde bir önceki yılın munzam aidatı geçici olarak aynen tahakkuk ettirilir.

B) Navlun Hâsılatından Alınacak Oda Payları Türkiye limanlarında faaliyet gösteren ve Türkiye'de herhangi bir odaya kayıtlı olmayan yabancı bayraklı gemilerin Türk limanlarında sağladıkları tüm navlun hasılatı üzerinden uluslararası uygulama gözönüne alınmak suretiyle binde beşi geçmemek kaydıyla oda meclisince tespit, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca onaylanacak orana göre hesap edilecek meblağ Bakanlıkça tayin edilecek ödeme süresi içinde kendileri, temsilcileri veya acentaları tarafından ilgili liman bölgesindeki deniz ticaret odasına veya bu oda teşkilatının henüz kurulmadığı yerlerde ise ticaret veya ticaret ve sanayi odasına ödenir.

C) Bu maddede düzenlenmiş olan munzam aidat ile gemilerden alınacak oda paylarının süresinde ödenmemesi halinde 6183 sayılı Kanun uyarınca yürürlükte bulunan oranlarda gecikme zammı tahakkuk ettirilerek munzam aidat veya navlun hâsılatındaki oda payı ile birlikte tahsil olunur.

Ücretler ve vesika harçları

Aşağıda belirtilen hizmetler karşılığında alınan ücretlerin oran ve miktarı nisbi ücretlerde yıllık aidat tavanını geçmemek kaydıyla binde 5’den ve maktu ücretlerde yıllık aidattan fazla olmamak kaydıyla oda yönetim kurullarının tesbiti, meclislerin teklifi ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığının onayı ile yürürlüğe konulacak tarifelerle tesbit olunur. Odaca verilen hizmetin dışarıdan satın alınması halinde bu tavana tabi olmaksızın satın alman hizmetin bedeli de ücrete eklenerek ilgiliden tahsil edilir.

Ancak nispî ve maktu ücretlerdeki 100.000 TL.'lık miktar Bakanlar Kurulu kararıyla (10) katına kadar artırılabilir.

Odalarca düzenlenecek veya onaylanacak belgeler ile verilecek hizmetler şunlardır.

a) Menşe şahadetnameleri,

b) Fatura suretlerinin tasdiki,

c) Rayiç fiyatların tasdiki,

d) Ticarî ve sınaî eşya numunelerinin vasıflarının tasdiki,

e) Yed'i vahit ve tek imalatçılık belgeleri,

f) Bilirkişi ve eksper raporları,

g) Kefaletname ve taahhütnamelerde yazılı imza sahiplerinin odalardaki sicil durumunu gösteren tasdik ve şerhler,

h) Ticarî kefalet tasdikleri,

i) Sınaî ye ticarî mahiyette belge ve kapasite raporları,

j) Tahsis ve sarfiyat belgeleri,

k) Kalite, yeterlik ve numune belgeleri,

l) Kayıtlı üyelerin imzalarının tasdiki,

m) Oda mensuplarına ait kayıt ve sicil suretleri ile üye kimlik kartları,

n) Ticarî itibar şahadetnamesi mahiyetinde olmamak üzere ticaret ve sanayi erbabının mahrem olmayan sicilleri hakkında yazılı veya sözlü sorulara cevaplar,

o) İş makineleri tescil belgesi,

p) ATA Karneleri ve ATR belgeleri,

r) Mücbir sebep belgeleri,

s) Alınacak ücretin miktar ve oranları uluslararası uygulama gözönüne alınarak tespit edilmek suretiyle Türk ve Yabancı bayraklı gemilere verilecek hizmetler,

t) Ticarî ve sınaî mahiyette diğer her türlü belge ve bilgiler ile hizmetler,

Deniz Ticaret Odasınca, Türk ve yabancı bayraklı gemilerden hizmet veya onay karşılığı alınacak ücretlerin hizmet veya onaydan itibaren onbeş gün içinde ödenmemesi halinde 6183 sayılı Kanun uyarınca yürürlükte bulunan oranlarda gecikme zammı tahakkuk ettirilerek, ücreti ile birlikte tahsil olunur.

Ayrılacak fon

Odalar ve Borsalar her yıl tahsil edilen gelirlerinin % 10'unu bu Kanunun 5 inci bölümündeki gayelere sarf edilmek üzere birlik adına Birlik Yönetim Kurulunun tayin edeceği millî bankalardan birine yatırmaya mecburdurlar.

Birlik aidatları bir yıl önceki fiilî gelir üzerinden hesap edilerek müteakip yılın Haziran ve Aralık aylarında eşit iki taksitte yatırılır.

Bu süreler içinde yatırılmayan aidat ve taksitler için 6183 sayılı Kanun uyarınca yürürlükte bulunan oranlarda gecikme zammı tahakkuk ettirilerek aidatla birlikte tahsil olunur.

Fiilî gelir deyimine, oda ve borsaların gelirlerini teşkil eden ve bu Kanunun 24 üncü ve 55 inci maddelerinde sayılan bütün gelirler dahil olup bu maddelerde bahsi geçen "diğer gelirler" ve "türlü gelirler" ibareleri menkul ve gayrimenkul sermaye iratları, döviz gelirleri ile sair gelirleri de kapsar.

Huzur hakkı

Oda yönetim kurulu ve meclisi üyelerine, iştirak edecekleri toplantılar için huzur hakkı verilir.

Odalar yönetim kurulları üyelerine verilecek huzur hakkını meclisler, meclis üyelerine verilecek huzur hakkını birlik genel kurulları tesbit ederler.

BOLÜM: IV

Organlarını feshi ve odaların lağıv ve tasfiyeleri

Organların feshi

Odalar organlarının feshi aşağıdaki esaslarla yapılır:

a) Yönetim kurullarının feshi;

Oda meclisleri; yönetim kurullarını, lüzum gördükleri hallerde, her zaman değiştirip yenilerini seçmek hakkını haizdirler. Yeni yönetim kurulu feshedilenin süresini tamamlar;

b) Oda meclislerinin feshi;

1. Oda meclisleri mürettep adeddeki üyesinin yarısından fazlasının yazılı talebi ve yine mürettep adeddeki üyenin üçte ikisinin bu talep üzerine vereceği kararla kendi kendini fesheder. İki toplantıda bu nisap bulunmadığı takdirde bir yıl süre ile fesih talebinde bulunulamaz;

2. Çalışmalarını meslekî ahlâk ve memleketin genel menfaatleriyle ahenkli olarak yürütülmiyen, mevzuata uymıyan, görevlerini iyiye kullanmıyan ve birlik kararlarına riayet etmiyen oda meclisleri Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca feshedilir.

Bu hallerde meclis yeniden teşkil olunur. Yeni meclis eski meclisin süresini tamamlar. Feshedilen organların yeniden teşekkülüne kadar bu kanunla gösterilen vazifelerin ne şekilde ifa edileceği Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca gösterilir.

Lâğıv ve tasfiye

Odaların lâğıv ve tasfiyesi aşağıdaki esaslarla yapılır:

Odaya kayıtlı mürettep adedin üçte biri miktarındaki üyenin meclise yazılı bir teklif yapması, bu teklif üzerine oda meclisinin mürettep adedinin üçte iki ekseriyetle lâğıv ve tasfiye için plebisite karar vermesi, en çok üç gün devam eden bir plebisit yapılması, plebisit neticesinde mukayyet bütün azanın yüzde altmışının lâğıv ve tasfiyeyi tasvip etmesi şarttır.

Bu plebisitin yapılış tarzı tüzükte gösterilir. Bu suretle lâğvına karar verilen oda hakkında Ticaret Kanununun anonim ortaklıkların tasfiyelerine ait hükümleri tatbik olunur.

Tasfiye halinde menkul ve gayrimenkul mevcutlar paraya çevrilir.

Bu paralar birliğe, yediemin sıfatiyle, tevdi olunur ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığının göstereceği millî bir bankada saklanır. Kaldırılan oda üç yıl içinde aynı mahalde yeniden kurulduğu takdirde birlik bu parayı yem odaya geri verir. Bu süre içinde aynı mahalde oda kurulmadığı takdirde bu paralar Sanayi ve Ticaret Bakanlığının muvafakatiyle bu kanunda yazılı odaların maksat ve görevlerine uygun şekilde sarfolunur.

"Ticaret ve sanayi odaları" nın lâğvı neticesinde hâsıl olan paralar o yerde ticaret odası ve sanayi odası ayrı ayrı kurulduğu takdirde yarı yarıya paylaşılır.

Ticaret borsaları

Tarif

"Ticaret borsaları", kanunda yazılı esaslar dairesinde borsaya dâhil maddelerin alım ve satımı ve fiyatlarının tesbit ve ilânı işleriyle meşgul olmak üzere kurulan tüzelkişiliği haiz kamu kurumlarıdır.

Kuruluş

Ticaret borsaları ticari ihtiyaçların lüzumlu kıldığı yerlerde Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca kurulur.

İl borsalarının çalışma alanı bulundukları il (o il İçindeki ilçe borsalarının çalışma alanları hariç), ilçe borsalarının çalışma alanı ise ilçe sınırlarıdır. Ancak, ticaret borsalarının çalışma alanı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca Birliğin görüşü alınmak suretiyle daraltılabilir veya genişletilebilir.

Borsalar çalışma alanları içinde meclisleri kararı ile şubeler açabilirler.

Borsaların görevleri

Ticaret borsalarının görevleri şunlardır :

a) Borsaya dâhil maddelerin, borsada alım satımını tanzim ve tescil etmek;

b) Borsaya dâhil maddelerin her günkü fiyatlarını usulü dairesinde, tesbit ve ilân etmek;

c) Alıcı ve satıcının teslim ve tesellüm ve tediye bakımından vecibelerini, her tipin asgari vasıflarını ve muamelelerin tasfiye şartlariyle fiyatlar üzerine müessir şartları, ihtilâf husulünde ihtiyari tahkim usullerini gösteren ve Türkiye Ticaret ve Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları Birliğinin tasdikiyle tekemmül eden genel kaide ve hükümler vücude getirmek;

ç) Yurt içi ve yurt dışı borsa ve piyasaları takibederek fiyat haberleşmesi yapmak;

d) Borsaya dâhil maddelerin tiplerini ve vasıflarını tesbit etmek üzere lâboratuvar ve teknik bürolar kurmak ve kurulmuşlara katılmak;

e) Sair mevzuatla ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca verilecek görevleri yapmak;

f) Borsaya ait örf ve âdetleri tesbit ve ilân etmek.

Temsil ve imza yetkisi

Borsaları protokolde meclis başkanı veya başkanın tevkil edebileceği, meclise dâhil, kimseler temsil eder.

Borsanın hukuki temsilcisi yönetim kurulu başkanıdır. Yönetim kurulu başkanları veya başkanvekilleriyle, diğer bir veya birkaç üyenin müşterek imzaları borsaları ilzam eder.

Ehliyet

Borsalar, gayrimenkul mal almaya, satmaya ve rehin etmeye, ödünç para almaya, bağışta bulunmaya yetkilidirler.

Kayıt mecburiyetinde olanlar

Ticaret borsalarına dâhil maddelerin alımı veya satımı ile iştigal edenler, bulundukları yerin ticaret borsalarına kaydolunmaya mecburdurlar.

Bu mecburiyetlere riayet etmiyenlerin kayıtları borsalarca re'sen yapılır ve kendilerine tebliğ edilir.

Borsaya kaydolunan tacirlerin durumlarında vukua gelen, Ticaret Kanununa göre tescil ve ilânı gerekli her çeşit değişikliklerin vukuundan itibaren bir ay içinde borsaya bildirilmesi mecburidir.

"Borsaya kayıtlı maddelerin müstahsılları veya âmilleri borsalara kaydolmaksızın dahi kendi mallarını borsada satabilirler."

Bütçeler

Borsaların bütçeleri, (Birlikçe hazırlanacak tipe ve tesbit olunacak) muhasebe usullerine uygun olarak yönetim kurullarınca ihzar ve meclislerce tasdik olunur.

Bütçelerden sarfiyat, borsa yönetim kurulları başkanları veya başkanvekilleriyle genel sekreterlerin müşterek imzalarıyla yapılır.

Teşkilât

Organlar

Borsaların organları şunlardır :

a) Meslek komiteleri;

b) Meclis;

c) Yönetim kurulu,

Organları seçme ve seçilme nitelikleri tüzükte gösterilir.

Meslek komiteleri

Borsa meslek komiteleri, meslek gruplarınca seçilecek 5 ve 7 kişiden, üye sayısı 10 000'i aşan borsalarda 5,7 ve 11 kişiden kurulur. Ayrıca aynı sayıda yedek üye seçilir.

Komite, kendi üyeleri arasından 2 yıl için bir başkan ile bir başkanvekili seçer. Süresini bitirenler yeniden seçilebilirler.

Meslek komitelerinin süresi 4 yıldır. Mesleklerin gruplandınlmasında uyulacak esaslar ile meslek grupları üye sayılarının tespiti birlikçe hazırlanacak yönetmeliklerle düzenlenir.

Meslek komitesi başkanı ve üyelerine iştirak edecekleri toplantılar için bütçe imkanlarına göre Meclis tarafından tespit edilecek miktarlarda huzur hakkı verilebilir.

Meslek komitelerinin görevleri

Borsa meslek komitelerinin görevleri şunlardır:

a) Borsa meclisi için üyelerini seçmek;

b) Kendi mevzuları dâhilinde faydalı ve lüzumlu gördükleri tedbirleri yönetim kuruluna teklif etmek, yönetim kurulunun reddi halinde aynı teklifleri meclise yapmak;

c) Meclis veya yönetim kurulu tarafından, kendi mesleklerine ait işler hakkında yapılacak müracaatları tetiklik ederek cevaplandırmak.

Meclisler

Borsa meclisleri meslek komitelerince seçilecek 2'şer kişiden kurulur. Ancak, üye sayısı 10 000'i aşan borsalarda meclisler; 5 ve 7 kişilik meslek komitelerince 2'şer ve 11 kişilik meslek komitelerince 3'er kişi ile kurulur. Ayrıca aynı sayıda yedek üye seçilir. Meclis üyeliğine seçilenler, aynı faaliyet sınırları içinde bulunan oda ve borsaların meclislerinin ancak birinde görev alabilirler.

En az 7 meslek grubu kurulamayan borsalarda meclisler borsaya kayıtlı olanların kendi aralarında seçecekleri 14 üye ile kurulur. Ayrıca aynı sayıda yedek üye seçilir. Bu takdirde, meslek komitelerinin görevleri meclislerce seçilecek ihtisas komisyonları tarafından yerine getirilir.

Meclislerin görev süreleri 4 yıldır.

Meclis kendi üyeleri arasından 2 yıl için bir başkan ile bir veya iki başkanvekili seçer. Süresini bitirenler yeniden seçilebilirler. Meclis başkan ve vekilleri yönetim kurulu üyeliğine seçilemezler.

Bu seçimde genel sekreter oy sahibi değildir.

Meclislerin görevleri

Borsa meclislerinin görevleri şunlardır:

a) Borsa yönetim kurulunu seçmek;

b) Genel olarak borsalar gayelerinin gerçekleştirilmesi hususunda gerekeni her çeşit karar ve tedbirleri almak;

c) Yönetim kurulu veya meslek komiteleri tarafından yapılacak teklifleri inceleyip karara bağlamak;

ç) Bölgeleri içindeki borsa örf, âdet ve teamüllerini tesbit etmek ve yayınlamak ;

d) Aylık muvazeneyi ve aktarma taleplerini tetkik ve tasdik etmek;

e) Kayıtlı üyeleri hakkında yönetim kurulları tarafından teklif edilecek cezaları karara bağlamak;

f) Borsa üyeleri hakkında disiplin cezaları vermek;

g) Borsada cereyan edecek muamelelerden doğacak ihtilâfları çözmek üzere hakem kurulunu seçmek;

h) Yıllık bütçe ve kesin hesapları tasdik ve yönetim kurulunu ibra etmek;

ı) Borsaya tabi maddelerden hangilerinin, en geç satış gününü takibeden ilk iş günü içinde, tescil ettirilmek şartiyle borsa yerinin dışında alınıp satılabileceğini tesbit etmek;

l)Borsa dışında yapılan muamelelerde vukua gelecek ihtilâfları çözmek üzere, istenecek hakem ve bilirkişi listesini tasdik etmek;

j) İç yönetmeliği tetkik ve tasdik etmek;

k) Mesleklere ve meselelere göre ihtisas komisyonları kurmak;

l) Gerek borsalara kayıt mecburiyetinde olmamak, gerek kayıt mecburiyetine tabi oldukları halde ithal edildikleri derecelere mütaallik yönetim kurulunca verilecek kararlara karşı itirazları tetkik etmek ve kesin karara bağlamak.

Yönetim kurulları

Borsa yönetim kurulları, meclisin kendi üyeleri arasından 2 yıl için seçeceği 5 -11 kişiden kurulur. Ayrıca aynı sayıda yedek üye seçilir.

Yönetim kurulu kendi üyeleri arasından 2 yıl için bir başkan ile bir veya iki başkanvekili seçer.

Bu seçimde genel sekreter oy sahibi değildir.

Üyeler, yönetim kurulunda sürekli olarak en fazla 10 yıl görev yapabilirler, aradan bir seçim devresi geçmedikçe yeniden seçilemezler.

Yönetim kurulunun görevleri

Borsa yönetim kurullarının görevleri şunlardır:

a) Mevzuat ve meclis kararları dairesinde borsa işlerini yürütmek;

b) Bütçeyi, kesin hesabı ve aktarma tekliflerini ve bunlara mütaallik raporları borsa meclisine vermek;

c) Aylık muvazeneyi borsa meclisinin tasdikına sunmak;

ç) Borsa memur ve hizmetlilerinin tâyin ve azillerini, terfi ve tecziylerini icra etmek;

Borsa komiserinin terfi, tecziye ve azlini Bakanlıktan istemek;

d) İhtar, tevbih veya para cezaları vermek, borsa meclislerince verilen disiplin cezalarını tatbik etmek;

e) Hakem ve bilirkişi listelerini hazırlamak ve tasdik edilmek üzere borsa meclisine vermek;

f) Tüzükte gösterilen belgeleri tasdik etmek;

g) Borsanın bir yıl içindeki faaliyeti ve bölgesinin iktisadi durumu hakkında yıllık rapor hazırlayıp borsa meclisine vermek;

h) Borsaya ait her türlü incelemeleri yapmak, bölgeleri içindeki borsaya ait endeks ve istatistikleri tutmak ve başlıca maddelerin borsa fiyatlarını tesbit ve münasip vasıtalarla ilân etmek;

ı) Borsanın bir yıl içindeki faaliyeti ve bölgesinin iktisadi durumu hakkında yıllık rapor hazırlayıp borsa meclisine vermek;

i) Borsa dışında vukua gelecek anlaşmazlıkları çözmek üzere istenilecek hakem ve bilirkişi listelerini tanzim etmek.

Yönetim kurulu görevlerinin devri

Yönetim kurulu, lüzumlu hallerde, yetkilerinden bir kısmını yönetim kurulu üyelerinden birine veya bir kaçma veya genel sekretere devredebilir.

Toplantılar

Yönetim kurulu en az haftada bir defa, meclisleri ve meslek komiteleri lüzumu halinde ve başkanın daveti üzerine her vakit ve her halde ayda bir defa kendiliklerinden toplanırlar.

Genel sekreter

Geliri 50 000 liradan fazla olan boranlarda meclisler tarafından tâyin olunan bir genel sekreter bulunur.

Genel sekreterler borsa yönetim kurulları ve meclislerinde oy sahibidir.

Genel sekreterler borsa muamelelerini tedvirle görevlidir.

Borsa komiseri

Ticaret borsalarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabi ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca atanan bir borsa komiseri bulunur.

Borsa komiseri borsalardaki günlük alım, satım işlerini ve fiyat hareketlerini takip, borsanın her türlü kayıtlarını ve borsada aracılık yapanların muamele ve defterlerini, alım satımların borsaya tescil edilip edilmediğini tespit amacıyla, borsa konusu maddelerin alım ve satımını yapanların her türlü defter ve kayıtlarını denetler.

Borsa komiserleri borsa meslek komiteleri, meclis ve yönetim kurulu toplantılarına müşahit olarak katılırlar.

Alım satım

Ticaret borsalarında yeterli arz ve talebi bulunan, dayanıklı ve stoklanabilir nitelikteki misli mallar, numune veya tipler üzerinden toptan alınıp satılır. Tipi tesbit edilmemiş olan mallarla misliyattan olup mahalli ihtiyaçları karşılayan maddeler ve canlı veya kesilmiş hayvanlar da borsada muamele görecek maddeler arasına alınabilir.

Borsa kotasyonuna dahil olmamakla beraber yeterli arz ve talebi bulunan, misli nitelikteki tarımsal ürünler, alıcı veya satıcının talebine bağlı olarak borsaya tescil ettirilebilir.

Asgari beş meslek grupu teşkil edemiyen borsalarda meslek komiteleri kurulmaz. Bu nevi borsalarda meclis, borsaya kayıtlı olanlar tarafından seçilir. Meslek komitelerinin görevleri tüzükte gösterilecek şekilde meclisçe ifa olunur.