BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
AMAÇ
Bu Yönetmeliğin amacı, Kalkınma planı ve yıllık program hedefleri esas alınarak hazırlanacak merkez ve taşra işletme bütçelerinin yeknesaklığını temin ve bu bütçelerin hazırlanışında izlenecek ilkelerin belirlenmesini sağlamaktır.
KAPSAM
Bu Yönetmelik Hükümleri, Şirketin yıllık işletme bütçelerinin hazırlanmasındaki ilkeleri kapsar.
HUKUKİ DAYANAK
Bu Yönetmelik, Kamu İktisadi Teşebbüsleri hakkındaki 08.06.1984 tarih ve 233 sayılı Kanun Hükmündeki Kararname ile bu K.H.K’nın bazı maddelerini değiştiren 22.01.1990 tarih ve 399 sayılı K.H.K. ile 233 sayılı K.H.K. uyarınca 29.06.2001 tarih ve 24447 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektrik Üretim A.Ş. nin Ana statüsü hükümlerine dayalıdır.
TANIMLAR
Bu yönetmelikte geçen;
Şirket: Elektrik Üretim A.Ş.(EÜAŞ)
Merkez: Elektrik Üretim A.Ş.Genel Müdürlüğü’nü,
Şirket İşletme Bütçesi: Geçmiş yıllardaki mali, iktisadi, ticari, teknik ve idari yönden elde edilen bilgilere, tecrübelere ve karlılık ile verimlilik prensiplerine dayanılarak bir sonraki seneye ait faaliyetlerin yıllık genel yatırım ve finansman programındaki hedeflere uygun olarak yürütülmesini temin için hazırlanan bir çalışma planını,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
İşletme Bütçelerinin Hazırlanışı
İşletme bütçeleri, Mali İşler ve Finans Yönetimi Daire Başkanlığı koordinatörlüğünde hazırlanır.
İşletme bütçeleri, kalkınma planı ve yıllık program hedefleri ile karara bağlanan yıllık Genel Yatırım ve Finansman programları göz önünde tutulmak suretiyle, Şirket Genel Müdürlük Merkezinde bulunan ilgili birimlerdeki yetkililerce yapılacak toplantılarda sağlanacak mütabakat çerçevesinde hazırlanır.
Gerek Genel Müdürlük Merkezinde, gerekse taşra birimlerinde hazırlanan İşletme bütçesi teklifleri Şirketin İhtisas Dairelerince hedeflere uygunluk, karlılık ve verimlilik açısından incelenir. Eksiklik görüldüğü taktirde tamamlanması için ilgili birimlere iade edilip eksiklikler tamamlandıktan sonra İşletme bütçelerine son şekil verilerek süresi içinde Yönetim Kurulunun onayına sunulur.
İşletme bütçeleri Onaylandıktan sonra kesinleşen İşletme bütçelerinin birer örneği ilgili Bakanlığa, Hazine Müsteşarlığına ve Yüksek Denetleme Kuruluna gönderilir.
İşletme bütçesini oluşturan satış, üretim, alım ve sarfiyat programlarının değerlerinde %20'lik artış ve azalışlar meydana geldiğinde İşletme bütçeleri revize edilir. Revize İşletme bütçelerinin hazırlanması ile ilgili talimat, Şirket Genel Müdürlüğünce ilgili ünitelere verilir.
İşletme Bütçelerinin Hazırlanmasında Göz önünde Bulundurulacak Hususlar
İktisadi Kalkınma Planı ve yıllık programlarda Şirketimiz ile ilgili olarak yer alan teklif ve hedefler ile yıllık genel yatırım ve finansman programları dikkate alınmak suretiyle düzenlenecek işletme bütçelerinin hazırlanmasında;
a) İçinde bulunan yılın ilk altı aylık fiili neticelerinin esas alınması,
b) Programlarda tespit edilecek hedeflerin fiilen erişilmiş bulunan seviyenin altında olmaması,
c) İşletme Bütçesi için yapılan tahminlerin sağlam bir finansman politikasına imkan verecek şekilde olması, gerekir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İşletme Bütçesinin İçeriği
İşletme Bütçeleri;
Rapor ve Program olmak üzere iki ana bölümden oluşur.
a) Rapor Bölümü; İşletme bütçesine ilişkin tahlil ve görüşler ile hedef tedbirleri içerir. Tahlil ve görüşler kısmında işletme bütçesinin program bölümünün tümü; mali, iktisadi, teknik ve idari yönden tahlil edilerek belirlenir.
b) Program Bölümü; Satış, üretim, stok, alım, sarfiyat, yatırım, finansman ve personel kadroları programlarını ihtiva eder.
Satış Programı
Elektrik Satış Programı;
a) Geçmiş yıl fiili satışları ve abone gruplarının tüketim eğilimleri,
b) Santralların üretim kapasiteleri,
c) Program döneminde hizmete girecek olan santralların kapasiteleri,
dikkate alınarak santraların İhtisas Dairesi Başkanlıkları tarafından hazırlanır.
Üretim Programı
Üretim Programı; Satış programındaki elektrik satışının karşılanabilmesi için ne miktarda enerji üretileceğinin planlanmasıdır.
Bu Program Hazırlanırken;
a) Mevcut santralların kapasiteleri,
b) Program döneminde revizyona girecek olan santralların durumu,
c) Barajlardaki su seviyeleri ile program dönemindeki santrallara gelecek tahmini su kapasiteleri,
d) Program döneminde sisteme yeni girecek olan elektrik santralları,
dikkate alınır.
Üretim Programı; A.P.K ve Bilgi İşlem Daire Başkanlığı ve ilgili ihtisas Daire Başkanlıklarının katılımıyla hazırlanır.
Stok Programı
Stok Programı; geçen yıldaki ambara giriş ve çıkış değerleri göz önünde bulundurularak program döneminde işletme faaliyetleri ile ilgili, ambarlarda bulunması gereken malzemelerin miktarlarını ve tutarını gösteren programdır. Stok programı hazırlanırken program yılında fazla stok bulundurulmamaya özen gösterilir.
Stok Programını; Mali işler, ticari işler, malzeme yönetimi ve diğer konuyla ilgili Başkanlılar müştereken hazırlarlar.
Alım Programı
Alım Programı; Bütçe döneminde işletme faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi için gerekli ihtiyaçların sayı ve değer olarak tahminini içeren bir programdır. Alım programı, Stok programı ile bağlantılı olarak hazırlanmalıdır.
Alım programı; işletme ihtiyaçları göz önüne alınmak ve stok seviyelerine uygun olmak kaydıyla;
a) Bir yıl önceki fiili sarfiyatlardan,
b) Program yapılacak yılın üretim faaliyetlerinden,
c) Ambar mevcutları ile yeni yıl ihtiyaçlarının karşılaştırılmasından yararlanılarak hazırlanır.
Alım Programı; Mali İşler, Ticari işler ve Malzeme Yönetimi, diğer konuyla ilgili Başkanlıkların müştereken çalışmaları ile hazırlanır.
Sarfiyat Programı
Sarfiyat Programı;Tek düzen muhasebe sisteminde belirtildiği gibi 7 ana grup halinde hazırlanır ve takip edilir.
Sarfiyat programının yapılması sırasında ilk madde malzeme grubundaki gider fasıllarında konulacak ödenekler, yıl içinde işletmenin faaliyetini sürdürebilmesi için, Mali İşler ve Finans Yönetimi Daire Başkanlığı ile işletme birimlerinin müştereken çalışarak ne miktar ve değerde malzeme kullanılacağını belirtilmesiyle tespit edilir.
İlk madde ve malzeme grubu ödenekleri hazırlandıktan sonra konuyla ilgili İhtisas Daire Başkanlılarıyla protokole bağlanır. Bu ödeneklerin tespiti yapılırken toptan eşya fiyat endeksleri ile geçmiş yıl değerleri göz önünde bulundurulur.
İkinci grup olan işçilik memur ve sözleşmeli personel ödenekleri, Mali İşler ve personel birimlerince müştereken hazırlanır. Bu ödeneklerin tespiti yapılırken o yılki toplu sözleşme şartları hükümetçe belirlenen memur ve sözleşmeli personel maaş artışları göz önünde bulundurulur.
Üçüncü ve dördüncü grup olan dışarıdan sağlanan fayda hizmetler ile çeşitli gider gruplarının ödenekleri ise Mali İşler ve konuyla ilgili birimlerin görüşleri ve geçmiş yıl gerçekleşen değerler dikkate alınarak hazırlanır.
Vergi ve amortisman grubundaki ödenekler; Yürürlükteki mali hükümler çerçevesinde tespit edilir.
Yatırım Programı
Genel Müdürlük yatırımları, A.P.K. ve Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığının Koordinatörlüğünde yatırımla ilgili diğer ihtisas birimlerinin katılımlarıyla hazırlanır.
Yatırım programı; Etütler, Üretim tesisleri, Makine teçhizat taşıtlar gibi maddi duran varlıklardan her biri için belirli bir dönemde yapılacak proje harcamaları ile bunlar için ayrılmış olan ödenekleri ayrıntılı bir biçimde gösterir.
A.P.K. ve Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı, yatırım programı proje tekliflerinin hazırlanmasında hangi tekniklerden yararlanacağı hususlarını ayrıntılı bir şekilde genelge ile ilgili ünitelere duyurur ve genelge esasları dahilinde hazırlanacak olan yatırım tekliflerini süresi içerisinde gönderilmesini ister.
A.P.K. ve Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı, yatırım programı tekliflerini yatırım verilerine, tiplerine, kapasite ve karakteristik özelliklerine göre gruplandırarak yeniden düzenler ve Yönetim Kuruluna sunar. Onaydan geçen yatırım programı Bakanlık, Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatına intikal ettirilir. Resmi Gazete’de yayınlanmasını müteakip yürürlüğe girer.
Finansman Programı
Mali İşler ve Finans Yönetimi Daire Başkanlığı’nın Koordinasyonu ve sorumluluğu altında kalkınma planına ve kalkınma planının yıllık programlarına uygun olarak Şirketin işletme ve yatırım harcamalarında kullanacağı kaynağı tespit eden finansman programı hazırlanır.
Kadro Programı
Personel Kadro programı ve işgücü programı; Şirketin programlanmış üretimi ve faaliyetlerini yürütebilmesi amacıyla gerekli personel ve iş gücü ihtiyacına ilişkin tahminlerini gösteren bir programdır.
Genel Müdürlüğün işletme bütçesinin hazırlanması ile ilgili talimatı yayınlandıktan sonra personel birimi yeni yıl kadro tekliflerinin hazırlanmasında göz önünde tutulacak ana ilkeleri belirler.
Ayrıca;
Üretim ve satış programında öngörülen üretimin ve satışın gerçekleşmesine imkan verebilecek personel kadro programında, Genel Müdürlük ünitelerinin teşkilat şemaları da göz önünde bulundurularak;
- Yeni yıldaki kadro yapısı,
- Mevcut personelin vasıfları ve sayıları,
- Kalifiye eleman ihtiyacı (özelliklerinin belirtilmesi),
- Toplu sözleşme ile gelebilecek yükümlülükleri saptanır.
Şirketin personel ihtiyacını karşılanmasına esas olmak üzere personel birimi tarafından her yıl ilgili birimlerle işbirliği yapılarak hizmet grubunun özellikleri gözönünde tutulmak suretiyle gelecek yılların insan gücü ihtiyacı hakkında nitelik ve sayı bakımından sistemli tahminler yapılır. Bu ihtiyacın Şirket içinden ve dışından nasıl sağlanacağı bir plana bağlanır. İş gücü planlaması için gerektiğinde ihtisas kuruluşlarıyla işbirliğine gidilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Genel Müdürlük Merkez İşletme Bütçesinin bir bölümü olan sarfiyatlar, tespit edilen oranlar dahilinde tevzi edilir.
Ödeneksiz sarfiyat yapılamaz. Yıl içinde bazı gider hesap fasıllarında ödenek aşamalarının olacağı tahmin edilirse harcamadan önce ilgili birimlerden ödenek aktarılması veya ek ödenek talebinde bulunulur.
Sarfiyat Programında;
Gruplar arasında veya gruplar içinde ödenek aktarma yetkisi Şirket Genel Müdürlük Makamı’nın ek ödenek talepleri ise Yönetim Kurulunun kararı ile olur. Sarfiyat kalemlerinden olan misafir ağırlama, temsil, Beden Terbiyesi ve Spor, Tören ve Donanım giderlerine ödenek aktarma veya ek ödenek verme yetkisi Genel Müdürlük Makamı’na aittir.
İşletme bütçelerini meydana getiren satış, üretim, stok, alım, sarfiyat, yatırım finansman ve personel kadro programlarının birbiri ile ilgili olan bölümlerinin kontrolleri yapılarak gerekli mutabakatlar sağlanır. Genel Müdürlük Mali İşler ve Finans Yönetimi Daire Başkanlığınca bu programların mutabakatları nihai olarak kontrol edildikten sonra Yönetim Kuruluna arz edilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Son Hükümler
Yürürlük
Yönetim Kurulunun 18/06/2002 tarih ve 16-116 sayılı kararı ile kabul edilen bu Yönetmelik kabul tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Bu Yönetmelik hükümlerini Elektrik Üretim A.Ş. Genel Müdür’ü yürütür.