EN
TR
BİRİNCİ KISIM
Amaç ve kuruluş
BİRİNCİ BÖLÜM
Hesap Uzmanları Kurulu
Yönetmeliğin kapsamı
Hesap Uzmanları Kurulunun görev ve yetkileri, çalışma usul ve esasları bu Yönetmelik ile tespit olunmuştur.
Devlet personelinin özlük işleri ve istihkaklarıyla ilgili kanun, tüzük, yönetmelik hükümleri ve hesap uzmanlarının görev ve yetkileri hakkındaki sair hükümler mahfuzdur.
Bu Yönetmelikle konulan kaideler, yürürlükten kaldırılmadıkça hiçbir suretle ihmal edilemez ve değişik şekilde uygulanamaz. Madde metinlerinde belirtilen hallerde, kaidelerin değişik tarzda uygulanmasına Kurul Başkanlığınca müsaade edilebilir.
Kuruluş amacı
Hesap Uzmanları Kurulu, Maliye Bakanlığına verilmiş bulunan vergi deneti işlerini yapmak, yönetmek ve yürütmek, bu konuda plan ve programlar hazırlamak, her türlü vergi konularına ve bunların uygulanmasına ait İlmî ve teknik araştırma ve etüdler hazırlamak, iktisat, maliye, işletmecilik ve muhasebe konularında Maliye Bakanlığınca lüzum gösterilecek her türlü inceleme ve araştırmaları yapmak amacı ile kurulmuştur.
Kurulun iç yapısı
Hesap Uzmanları Kurulu, Kurul Başkanının yönetiminde kuruluş kanununda kadro ve adetleri gösterilen Müşavir Hesap Uzmanı, Baş Hesap Uzmanı, muhtelif sınıf Hesap Uzmanı ve Hesap Uzmanı Muavinlerinden teşekkül eder.
Bu Yönetmelikte, Hesap Uzmanları Kurulu, (HUK) rumuzu ile gösterilmiştir.
«Hesap Uzmanı» terimi, Müşavir Hesap Uzmanı, Baş Hesap Uzmanı ve her sınıftan Hesap Uzmanını ifade eder. Hesap uzmanlarının görevleri ve bu görevlerin yapılması ile ilgili hükümler bakımından, yetkili hesap uzmanı muavinleri de bu terim kapsamına girer.
Maliye Bakanı adına hareket
HUK doğrudan doğruya Maliye Bakanına bağlıdır. Hesap Uzmanları görevlerini Maliye Bakanı adına yaparlar.
Hesap uzmanlarına her türlü görev; inceleme, araştırma, etüt ve soruşturma işleri Kurul Başkanı ya da Başkanın görevlendireceği diğer bir kıdemli hesap uzmanı tarafından verilir.
Hiçbir hesap uzmanı, anılan yetkili merciden görev almadıkça, inceleme, araştırma, etüd, soruşturma yapamaz, kongre komisyon ve komitelere, kurs ve seminerlere katılamaz, yayın yapamaz, beyanda bulunamaz.
Merkez ve bölge merkezleri
HUK’un merkezi Ankara’dır, hesap uzmanlarının bölge merkezlerini Maliye Bakanı belirtir.
Kurul büroları
HUK’un merkezde ve devamlı inceleme yerlerindeki büroları kuruluş kanununda kadro ve adetleri gösterilen müdür veya şef ile gereği kadar personelden teşekkül eder.
Bu bürolar Kurulun yazı ve dosya işlerini yürütürler.
İKİNCİ BÖLÜM
Kurul Başkanı
Başkanın atanması
HUK Başkanı Maliye Bakanı tarafından hesap uzmanı veya hesap uzmanlığı yapmış olup Devlet kadrolarında görevde bulunanlar arasından atanır.
HUK Başkanı, hesap uzmanı sıfat ve yetkisini de haizdir.
Başkanın görevleri
Kurul Başkanı, HUK’un çalışmasını düzenleme, izleme, denetleme ve değerleme ile görevlidir.
Başkanın görev alanına giren başlıca konular şunlardır:
a) HUK’un yıllık «Genel Çalışma Planını» düzenlemek Maliye Bakanının onayına sunmak ve bunun uygulanmasını sağlamak,
b) Grupları ve Kurulun diğer organlarını teşkil etmek ve bunların verimli ve uyumlu şekilde çalışmalarını sağlamak,
c) Hesap uzmanlığına alınmaya ve meslekte yetişmeye ait tedbirleri almak; ve bu meyanda sınavların yapılması, Uzman Muavinlerinin stajı ve uzmanların yabancı memleketlerde yapacakları çalışmaları düzenleme ile meşgul olmak,
d) Hesap uzmanlarının yüksek bilgi seviyesinde bulunmalarını sağlamak amaciyle, bunların teori ve pratikle ilgili araştırma ve incelemeler yapmalarını sağlamak, bu çalışmaların sonuçlarını değerlendirmek, malî kanunlar ve nizamları, içtihatları ve mesleki yayınları izleyerek Kurul mensuplarına yaymak,
e) HUK'un istatistik sistemini kurmak ve bunun düzenli bir surette işlemesini sağlamak,
f) Vergi incelemelerinin, vergi hukuku esaslarına uygun, hatalara ve vergi ziyama engel olacak, işbirliği zihniyeti içinde mükellefi yetiştirecek ve aydınlatacak şekilde yapılmasını sağlamak,
g) Hesap uzmanlarının özlük durumlarına ve istihkaklarına ait işlemleri yürütmek,
i) Büro işlerini düzenli bir surette yürütülmesini sağlamak,
j) HUK’un yıllık çalışma sonuçları hakkında bir «Genel Çalışma Raporu» düzenlemek ve bunu Maliye Bakanına sunmak,
k) HUK’un bütçesini hazırlamak,
Başkan yardımcıları
Maliye Bakanının onayı ile Kurul Başkanına yardım etmek üzere bir veya birden fazla hesap uzmanı görevlendirilebilir. Başkan yardımcılarının, çalışma süresi bir yıl olup gerektiğinde bu süre uzatılabilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Hesap Uzmanları
Hesap uzmanlarının atanması
Bu Yönetmelikte aranılan vasıf ve şartlara erigenler, Hesap Uzman Muavinliğine ve Hesap Uzmanlığına atanırlar.
Hesap uzmanlarının, atanmaları kararname ile, muavinlerin atanmaları Bakanlık makamının onayı ile yapılır.
Hesap uzmanının görevleri
Hesap uzmanının başlıca görevleri şunlardır :
a) İşletmelerde vergi incelemeleri yapmak,
b) Vergi kanunları ile Vergi Usul Kanununun ve diğer kanunların yetki verdiği her türlü vergi tekniğiyle ve vergi suçlariyle ilgili inceleme, kontrol ve işlemleri yapmak,
c) Kamu teşebbüsleri ve Devletin ilgili bulunduğu diğer müessese ve teşekküllerde derneklerde Maliye Bakanının gerekli göreceği vergi dışı incelemeleri yapmak,
d) Mükellefleri, yetiştirmek ve aydınlatmak amacı ile danışma ve kurs yapmak, konferans vermek vesair benzeri çalışmaları yapmak ve yürütmek,
e) HUK'un Sınav Komisyonuna, Grup ve Ekiplerine ve diğer komisyon ve komitelerine katılmak,
f) Çalışmalar sırasında rastlanan, mali hükümler ve bunların uygulanmasında düzeltilmesi, değiştirilmesi ve açıklanması gerekli görülen hususlara dair gözlem ve görüşleri Başkanlığa duyurmak,
g) Maliye Bakanının isteği üzerine iktisat, maliye ve işletmecilik ve malî denet konularında ilmî ve teknik araştırma ve etüdler yapmak, tasarılar hazırlamak ve sair incelemelerde bulunmak,
h) Hesap uzmanlarının hesap uzman muavinlerinin meslekî alanda yetişme ve yükselmelerini sağlayıcı konferans, kurs ve seminerler ve benzeri sair çalışmalar yapmak,
l) İlgili makamlar tarafından yetkili kılınmak suretiyle soruşturmalar ve bilirkişi incelemeleri yapmak.
Müşavir hesap uzmanları
Müşavir hesap uzmanları HUK'un danışma elemanları olup doğrudan doğruya Kurul Başkanlığından görev alarak çalışırlar.
Hüviyet cüzdanı ve resmî mühür
Hesap uzmanları ile hesap uzman muavinlerine Bakanlık tarafından memurluk sıfatını ve inceleme yetkisini belirten bir hüviyet cüzdanı ile bir resmî mühür verilir. Hüviyet cüzdanı, yapılacak incelemelerde ilgililere gösterilir.
Fahri hesap uzmanları
Meslek kıdemi 15 yılı aşmış olan ve HUK’dan kesin olarak ayrılan hesap uzmanlarına, Kurul Başkanının teklifi üzerine, kararname ile «Maliye Bakanlığı Fahrî Hesap Uzmanı» unvanı verilebilir.
İKİNCİ KISIM
Hesap uzmanı olma ve yetişme düzeni
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Esaslar
Atanma şartları
Hesap uzmanı olabilmek için mesleğin gerektirdiği nitelikte olmak ve giriş ve yeterlik sınavlarında başarı sağlamak şarttır. Giriş sınavını kazananlar, hesap uzman muavinliğine, yeterlik sınavını kazananlar da hesap uzmanlığına atanırlar.
Yeniden atanma
Hesap uzmanlığından ayrılanlar, mesleğe alınmalarında bir mahzur görülmediği takdirde yeniden hesap uzmanlığına atanabilirler.
Meslek kıdemi
Hesap uzmanlarının yönetme ve yürütme, çalışma ve yetişme gibi faaliyetlerinin organizasyonu ile protokol ve temsil konularında «Meslek Kıdemi» esası uygulanır. Şu kadar ki, işin gerektirdiği hallerde, grup başkanları grubun en kıdemlisi yerine ondan sonra gelen kıdem sırasındakilerden seçilebilir.
Meslekte kıdem sırası
Hesap uzmanlığına atananların meslekte kıdem sırası, yeterlik sınavlarının tarihlerine ve bu sınavlarıda kazandıkları derecelere göre belli edilir.
Meslek tablosu
Hesap uzmanlığına atananlar, Kurul Başkanlığında bulunan meslek tablosuna, kıdem sırasına göre kaydedilirler.
Meslek tablosu, baş tarafında mahiyetini belirten, düzenleme tarihini gösteren ve Maliye Bakanının imzasını taşıyan bir yazı ile açılır.
Meslek tablosunda aşağıdaki bilgiler bulunur :
a) Meslek sıra numarası,
b) Hesap uzmanının adı ve soyadı,
c) Hesap uzmanının mezun olduğu yüksek tahsil müessesesi, bitirme yılı,
d) Hesap uzmanlığına atanma tarihi,
e) Hesap uzmanlığından ayrılma tarihi ve ayrılış sebebi
İKİNCİ BÖLÜM
Sınavlar
Sınav Komisyonu
Giriş ve yeterlik sınavları merkezde kurulan bir Sınav Komisyonu tarafından yapılır.
Bu komisyon, Hesap Uzmanları Kurulu Başkanı ile en az biri Müşavir Hesap Uzmanı ile biri Baş Hesap Uzmanı olmak üzere, Bakanlıkça seçilecek beş hesap uzmanından teşkil edilir. Asil üyelerle birlikte üç yedek üye belirtilir.
Yazılı ve sözlü sınav esası
Giriş ve yeterlik sınavları önce yazılı, sonra da sözlü olarak yapılır. Yazılı sınavı kazanamayanlar sözlü sınava giremezler.
Sınav yerleri
Yazılı ve sözlü sınavlar Başkanlıkça belirtilecek yerlerde, giriş sözlü sınavları Ankara’da yapılır.
Yazılı sınav sorularının hazırlanması
Yazılı sınav somları Sınav Komisyonu tarafından, sınav konularına göre ayrı ayrı hazırlanır. Soru kâğıtları Komisyon üyeleri tarafından imzalanır. Bu kâğıtlarda sınavların ne kadar süreceği ayrıca gösterilir.
Soru kâğıtları mühürlü zarflar içinde HUK Başkanına tevdi edilir. Sınavların birden fazla yerde yapılması kararlaştırılmış ise, soru kâğıtları yer sayısınca düzenlenir.
Yazılı sınavların yapılış tarzı
Yazılı sınavlarda HUK Başkanı tarafından görevlendirilen hesap uzmanları gözetme yaparlar. İlkin adayların hüviyetleri bir tutanakla tespit edilir; sonra soru zarflarının sağlam, kapalı ve mühürlü olduğu hususunda da ayrı bir tutanak düzenlenir. Bundan sonra zarflar açılarak sorular yazdırılır.
Adayların sınav kâğıtları alındıkça üzerlerine alındıkları saat ve dadika işaretlenir.
Sınav sonunda toplanan sınav kâğıtları ve tutanaklar bir zarf içine konulur ve zarf kapatılıp mühürlendikten sonra bu olay diğer bir tutanakla tespit olunur ve zarf bu tutanakla birlikte HUK Başkanına gönderilir.
Sözlü sınavlar
Yazılı giriş sınavını kazananlar bir yazı ile sözlü sınava davet edilirler. Sözlü sınavlar, yazılı sınav gruplarına giren konulardan yapılır. Bu sınavlarda, ayrıca adayların, zekâ, intikal sürati, ifade kabiliyeti, tavır ve hareket gibi şahsî vasıfları da gözönünde bulundurulur.
Sınav sonuçları
Sınav sonuçları Sınav Komisyonu tarafından tutanakla tespit edilir. Sınavı kazananlara HUK Başkanlığınca bu sonuçlara göre gerekli tebliğ yapılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Giriş sınavı
Giriş sınavı şartları
Giriş sınavına alınacak isteklilerde aşağıdaki şartlar aranır :
a) Memurin Kanununun 4 üncü maddesinde sayılan nitelikte olmak,
b) Sınavın açıldığı yılın Ocak ayının başında 35 yaşını bitirmemiş olmak,
c) Siyasal Bilgiler, İktisat ve Hukuk Fakülteleri İktisadî ve Ticarî İlimler Akademilerinden veya bunlara eşitliği Millî Eğitim Bakanlığınca kabul olunan benzeri yabancı fakülte veya yüksek okulların birinden mezun olmak,
d) Yapılacak soruşturma sonunda hesap uzmanlığının gerektirdiği nitelikte bulunduğu anlaşılmış olmak,
e) Sağlık durumunun yurdun her yerinde görev ve yolculuk yapmaya elverişli olduğu tam teşekküllü bir hastanenin sağlık kurulu raporile tevsik olunmak.
Giriş sınavının ilânı
Giriş sınavının tarihi, şartları, konuları, müracaatların hangi tarihe kadar ve hangi makama yapılacağı, Ankara, İstanbul ve İzmir’de çıkan gündelik gazetelerde, sınav tarihinden en az iki ay evvel, ilân olunur.
Giriş sınavının konuları
Yazılı ve sözlü giriş sınavı aşağıdaki bilim kollarına giren konulardan yapılır :
I - Maliye ve Vergi Hukuku (Maliye Teorisi, Bütçe, Amme Kredisi ve Türk Vergi Hukukunun esasları)
II - Muhasebe (Muhasebe ve Bilanço Teorisi, Ticaret Muhasebesi Pratiği ve Ticarî Hesap)
III - İktisat (Teorik ve Pratik İktisat, İşletme İktisadı)
IV - Hukuk (Ticaret Hukuku, Medenî Hukuk, Borçlar Hukuku ve İcra İflas Hukuku)
V - Yabancı dil (İngilizce, Fransızca Almanca ve İtalyanca dillerinin birinden yazdırılacak bir metnin Türkçeye tercümesi).
Giriş sınavı notları
Giriş sınavı notları, yazılı ve sözlü sınav notlardan meydana gelir.
Tam not, yazılı sınav gruplarından ayrı ayrı olmak üzere 10, sözlü sınavda tek olmak üzere 20 dir.
Giriş sınavını kazanmak için :
a) Yazılı sınav gruplarından alınan notlardan her birinin 5 den,
b) Sözlü sınavdan alınan notun 10 dan,
c) Yabancı dil dışında, yazılı sınav gruplarından alınan notlar ortalamasının 6,5 dan,
d) Yabancı dil dışında, yazılı sınav notları ile sözlü sınav notu toplamının 6 ya bölünmesi suretile bulunan genel ortalama notunun 6,5 dan aşağı olmaması gerekir.
Genel ortalama notunun eşitliği halinde, yabancı dil bilgisi üstün olan aday öne alınır.
Kadrosuzluk
Kadro durumu kazananların hepsini almağa müsait bulunmadığı takdirde, genel ortalama notu üstün olanlar alınır ve diğerleri için sınav sonucu hiç bir müktesep hak teşkil etmez. Ancak bu suretle sınavı kazandıkları halde muavinliğe alınamamış olanlar 32 nci madde hükmünün tatbiki bakımından sınava girmemiş sayılırlar.
Tekrar sınava girebilme
Giriş sınavını kazanamıyanlar ancak bir defa daha, sonraki sınavlardan birine girebilirler.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Yeterlik sınavı
Yeterlik sınavı şartları
Hesap uzman muavinleri, üç yıllık staj dönemini geçirdikten sonra, yeterlik sınavına tabi tutulurlar.
Yeterlik sınavı konuları
Yazılı ve sözlü yeterlik sınavı aşağıdaki bilim kollarına giren konulardan yapılır :
I - Muhasebe (İhtisas Muhasebelerinin Esasları ve Pratiği)
II - Revizyon (Genel Revizyon ve İşletmelerde Vergi İncelemelerinin Esasları ve Pratiği)
III - Vergi Hukuku (Maddi ve Şeklî Vergi Hukuku, Gelir, Kurumlar, Gider, Veraset ve İntikal Vergileri ile Vergi Usul Kanunu. Âmme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun ve bunların Pratiği).
IV - Hususî Hukuk ve diğer konular :
a) Ticaret Kanunu, Borçlar Kanunu ve İcra İflas Kanunu.
b) Banka, Sigorta, Para, Döviz ve Yabancı Sermaye konuları ile ilgili hükümler.
c) Maliye Bakanlığı Teşkilât Kanunları, Muhasebei Umumiye Kanunu ve Harcırah Hükümleri :
Yeterlik sınavı notları
Yeterlik sınavı notları yazılı ve sözlü sınav notları ile 45 inci maddeye göre verilen yetişme genel notundan meydana gelir.
Tam not, yetişme genel notu ile yazılı sınav gruplarında ayrı ayrı ve sözlü sınavda tek olmak üzere, 10 dur.
Yeterlik sınavını kazanmak için :
a) Alınan notlardan her birinin 5 den,
b) Yazılı sınav gruplarından alınan notlar ortalamasının 6,5 dan,
c) Yetişme genel notu, yazılı sınav gruplarının, notları ve sözlü sınav notu toplamının genel ortalamasının da 6,5 dan aşağı olmaması gerekir.
Yeterlik sınavını kazanamayan ve sınava girmeyenler
Yeterlik sınavını kazanamayan ya da özürsüz olarak bu sınava girmeyen muavinler. Bakanlık teşkilâtında durumlarına ve maaş derecelerine uygun görülecek diğer görevlere nakledilirler.
Yabancı dil yeterlik sınavı
Muavinler, yabancı dil bilgisi tespit edilmek ve yabancı memleketlere gönderilmeleri sırasında gözönünde bulundurulmak üzere, yeterlik sınavı ile birlikte yabancı dil sınavına da tabi tutulurlar.
Yabancı dil yeterlik sınavı konusu
Yabancı dil yeterlik sınavı, giriş sınavının konu teşkil eden yabancı dillerin birinden yazdırılacak bir metnin Türkçeye, diğer bir metnin de Türkçeden yabancı dile tercüme ettirilmesi ve konuşma melekesinin yoklanması suretile yapılır.
Yabancı dil yeterlik sınavı notu ve tekrar sınava girme
Yabancı dil yeterlik sınavının tam notu 10 dur.
Yeterlik sınavında 6,5 dan aşağı not alanlar bu tarihten itibaren birbirini takip eden 5 takvim yılında açılacak yabancı dil sınavlarından üçüne daha girebilirler.
Yeterlikten sonraki ilk iki sınavda başarı gösteremeyenler, son haklarını 5. takvim yılında kullanırlar. Bu sınavlarda 6,5 dan aşağı not alanlara dış ülkelerde kısa süreli etüdler yaptırılır.
Askerlik hizmetinde geçirilen süre, hesaplamada 5 yıllık sürenin dışında bırakılmıştır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Hesap uzman muavinlerinin yetiştirilmesi
Staj dönemi ve yeri
Hesap uzman muavinliğine atananlar üç yıl staj görürler ve bu staj dönemlerini turneler dışında esas itibarile Kurul Merkezinde geçirirler.
Yetiştirmede amaç
Hesap uzman muavinlerinin yetiştirilmesinde aşağıdaki amaçlar güdülür :
a) Kişiliklerini mesleğin gerektirdiği özel ve üstün moral niteliklerine göre geliştirmek,
b) Vergi hukuku, muhasebe, revizyon ve işletmelerde vergi incelemesi konularında tecrübe ve ihtisas sahibi olmalarını sağlamak,
c) Rapor yazma tekniği hususundaki bilgi ve melekelerini geliştirmek,
d) İşletmecilikte ve teknolojide pratik bilgi edinmelerini sağlamak,
e) İlmî çalışma ve araştırma alışkanlığını kazandırmak,
f) Yabancı dil bilgilerini olgunlaştırmak,
Yetişmede şahsîlik esası
Muavinlerin, 40 ıncı maddedeki amaçlara göre yetişmelerinde kendi gayret ve çalışmaları esastır. Bu hususta Kurulca alınan tedbirler yardımcı ve teşvik edici mahiyettedir.
Yetiştirme şekli
Hesap uzman muavinlerinin yetiştirilmesi şu esaslara göre düzenlenir :
a) Muavinler, önce iki aylık bir hazırlanma dönemi geçirirler. Bu dönemde, vergi hükümleri, revizyon ve işletmelerde vergi incelemeleri ve ihtilaflı vergi dosyaları üzerinde genel çalışma ve tartışmalar yaparlar. Vergi dairelerinde tarh, tahakkuk ve itiraz işlemleri hakkında müşahedelerde bulunurlar.
b) Muavinler, hesap uzmanlarının yanında ve hesap uzmanına tabi olarak çalışırlar; göstereceği işleri yaparlar, bu suretle gereği gibi yetişmeğe gayret ederler.
c) Muavinler, staj dönemlerinde meslek konuları üzerinden tertiplenecek kurslar ve seminerlere devam ederler.
d) Muavinler staj döneminde Başkanlıkça belli edilecek meslekî konularda 30 daktilo sahîfesinden az olmamak üzere bir etüt hazırlarlar. Bu etütleri en geç, staj dönemi sonundan iki ay önce Başkanlığa iki nüsha olarak verirler.
e) Muavinlerin yukarıdaki esaslar dairesinde yetiştirilmesi için gerekli tedbirleri HÜK Başkanlığınca alınır. Bunun için, gerektiği takdirde, bir ya da bir kaç uzman görevlendirilebileceği gibi, özel bir Komite de teşkil edilebilir.
Hesap uzman muavinlerine yetki verilmesi
Hesap uzman muavinleri başlı başına inceleme yapamazlar, Ancak yeterlikleri görülenler Bakanlıkça staj dönemi içinde başlı başına inceleme yapma ve rapor düzenleme yetkisi verilebilir. Bu incelemelere ait raporlar üzerine, 103 üncü madde gereğince okunduktan sonra işlem yapılır.
Yetişme notları
Hesap uzman muavinlerinin yetişme durum ve yeterlikleri aşağıdaki özel notlara dayanılarak «Genel Yetişme Notu» ile tespit edilir.
a) Hesap uzmanı notu (Muavinin normal nitelikleri, tavır ve hareketi, meslek bilgisi, çalışkanlığı, dikkat ve düzenliliği ve bir hususlarda gösterdiği ilerleme ile hesap uzmanlığına yeterliği hakkında yanında çalıştığı hesap uzmanlarının gözlem ve kanılarına dayanılarak Başkanlıkça tespit edilen nottur.)
b) Etüt notu (Yetkili muavinlerin hazırladıkları etütlere verilen nottur.)
c) İnceleme raporları notu (Yetkili muavinlerin yaptıkları incelemelere ilişkin raporlara verilen nottur.)
d) Kurs ve seminer notu (Muavinler kurs ve seminerlere devam ettirilmişse bunları idare edenlerden alınan görüş ve kanılara dayanılarak tespit edilen özel nottur.)
e) Genel yetişme notu (Genel yetişme notu özel notlar gözönünde tutulmak ve muavinlerin staj devresinde çalışmaları izlenmek suretiyle HUK Başkanlığınca takdir edilen nottur.)
Özel görüşlerle, özel notlar ve genel yetişme notu gizlidir. Bu notlar, tam not 10 olmak üzere, sayı esasına göre verilir.
Hesap uzmanı görüşleri ile genel yetişme notu için formülerler kullanılır.
ALTINCI BÖLÜM
Yabancı memleketlerde inceleme
MADDE 46
Hesap Uzmanları Bakanlıkça lüzum görülecek özel inceleme ve araştırmalar yapmak üzere geçici görevle, yabancı memleketlere gönderilirler.
Gönderilecek olanlar
Hesap uzmanları 46 ncı maddedeki maksatlar için, yabancı memleketlere gönderilme bakımından, 3 gruba ayrılırlar.
a) Yabancı dil yeterlik sınavında aldıkları not 6,5 ve daha yukarı olanlar,
b) Yabancı dil yeterlik sınavında aldıkları not 6,5 dan aşağı olanlarla bu sınavlara girmeyenler,
c) Yabancı memleketlere gitmiş olanlardan HUK Başkan muavinliğinde bulunanlarla özel konularda inceleme ve çalışma yapmak üzere tekrar gönderilmesi gerekenler.
(a) grubuna giren uzmanlar meslekte kıdem sırasına göre, (b) grubuna giren uzmanlar bu genel sıra dışında HUK Başkanının tespit edeceği zamanlarda daha kısa sürelerle keza meslekteki kıdem sırası esasına göre, (c) grubuna giren uzmanlar HUK Başkanının tensip edeceği zamanlarda, yabancı memleketlere gönderilirler.
Sırasını kaybedenler
İnceleme yapmak üzere yabancı memleketlere gönderilecek hesap uzmanlarının tespitinde sınav notu ve kıdem sırası esaslarından başka, umumî personel hükümleri de mahfuz tutulur.
Durumları bu hükümlere uymayanlar sebep ortadan kalkıncaya kadar gönderilmezler.
Diğer tertiplerden gidecekler
Giderleri kısmen veya tamamen bütçe dışı kaynaklardan karşılanmak suretiyle yabancı memleketlere gidecek hesap uzmanları, 46 ve 47 nci maddelerdeki şartlarla birlikte aranan özel şartları haiz olanlar arasından seçilir. Bu tertiplerden gönderilen hesap uzmanlarının, Bakanlık tarafından belli edilecek inceleme programına uymak şartı ile, özel programlara göre yapacakları çalışmalar yabancı memleketlerdeki inceleme çalışmaları yerine geçer.
Yabancı memleketlerde kalma süresi
Yabancı memleketlerde kalma süreleri (a) grubu uzmanları için 12 aydır, (b) ve (c) grubuna giren uzmanlar için mevcut imkânlara ve işin icabına göre HUK Başkanlığınca tespit edilir. Şukadar ki (b) grubuna giren uzmanların yabancı memleketlerde kalma süreleri üç aydan daha az olarak tayin edilemez.
Yurt dışında kalma sürelerine gidiş ve dönüş yolculuk günleri de dahildir.
Yabancı dil sınavına girmeden önce, herhangi bir şekilde yabancı ülkelere gönderilmiş olanların o ülkelerde geçirdikleri süreler; sonradan sınava girip başarı elde ederek yabancı ülkelere gönderilmeleri halinde inceleme sürelerinden mahsup edilir.
Çalışma konuları
Hesap uzmanlarının yabancı memleketlerde çalışmaları aşağıdaki bilim kollarına giren konular üzerinde yapılır.
1 - Genel olarak İktisadî durum ve iktisat politikası (Millî gelir, İktisadî konjonktür, tediye muvazenesi, para politikası gibi),
2 - Genel olarak malî durum ve maliye politikası (Bütçe, amme borçları gibi),
3 - Vergi sistemleri, sistemlere dahil vergiler, vergi politikası, vergicilikteki yeni yönler, vergi hukuku,
4 - Mahallî idareler maliyesi,
5 - Maliye teşkilâtı, vergi murakabesi,
6 - Muhasebe, işletmecilik, revizyon (Teori ve pratiği),
7 - Meslekle ilgili sair konular.
Yukarıki esaslar dairesinde hesap uzmanlarına verilecek çalışma konuları HUK Başkam tarafından, hesap uzmanlarının bu husustaki istek ve eğilimleri gözönünde tutulmak suretiyle, tespit edilir ve kendilerine önceden bildirilir.
Bütçe dışı kaynaklardan yabancı memleketlere giden uzmanlar, çalışmalarını kendilerine verilen özel program gereğince yaparlar.
Gittikleri yabancı memleketlerde mali ve iktisadi konular üzerinde doktora yapmak imkânını bulan hesap uzmanlarının doktora tezleri, yukarıda. yazılı çalışma konuları yerine geçer.
Yabancı memleketlerde çalışma düzeni
Hesap uzmanları kendilerine verilen görevlen yabancı memleketlerde tek başlarına yaparlar. Ancak belli bir konu üzerinde inceleme yapmak üzere birden fazla hesap uzmanının görevlendirilmesi halinde, çalışmalar iş bölümü suretiyle yapılır. Bu takdirde işin düzenlenmesi ve bitirilmesini kıdemli hesap uzmanı sağlar.
Yabancı memleket teşkilâtı ile yapılması gerekli ilk temaslarla sonradan yapılacak müşterek mahiyetteki temaslarda o memlekette bulunan hesap uzmanları hep beraber ve ekip disiplini içinde hareket ederler.
